Getypte ambtelijke brief/rapportage. 18 januari 1943. [Handgeschreven, bovenaan midden:] Extra
[Rechtsboven:] VD/HB.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

2c/1/3 N. 1. 18 Januari 1943.

Adres J.H. Wolkers
in zake groentevoorziening
gesticht.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d.4 dezer om spoedig advies ontvangen stuk no.1066 Z.M.1942 hebben ondergetekenden de eer U, na terzake een uitgebreid onderzoek te hebben ingesteld, het volgende te berichten.

Adressant is een rustend tuinder, 64 jaar oud, gefortuneerd, die van de rente van zijn eigendommen (huizen) leeft. Hij is in het geheel niet meer in den groentenhandel werkzaam en is als zoodanig ook niet erkend door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. Vanaf het jaar 1914 bedient hij het gesticht "De Voorzienigheid"; aanvankelijk als tuinder, doch de laatste jaren, sedert hij van zijn geld leeft, als particulier. Het is voor hem een werk van liefdadigheid geworden, want hij verdient bij deze transacties niets. De facturen van zijn inkoopen legt hij over aan het gesticht, dat daarop betaalt. Een en ander is ons door het gesticht bevestigd.

De op de Centrale Markt door den bedrijfsschap als verdeelcommissaris aangestelden grossier De Geus deelt ons nu ten aanzien van de onderhavige klacht het volgende mede.

[Onderste helft van de pagina bevat enkel doordruk/spiegelbeeld van de achterzijde en is niet leesbaar als onderdeel van deze briefpagina.] * Inhoud: De brief rapporteert over een onderzoek naar de heer J.H. Wolkers. Er is blijkbaar een klacht binnengekomen over zijn leveranties van groenten aan het gesticht "De Voorzienigheid". Uit het onderzoek blijkt dat Wolkers een gepensioneerde, welgestelde tuinder is die puur uit liefdadigheid en zonder winstoogmerk groenten inkoopt voor het gesticht.
* Juridische/Bureaucratische context: De tekst benadrukt dat Wolkers niet is erkend door de "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" (NGF). Tijdens de bezetting was de handel in levensmiddelen strikt gereguleerd en centraal georganiseerd. Elke vorm van distributie buiten de officiële kanalen om werd argwanend bekeken, zelfs als het om liefdadigheid ging.
* Personen: De genoemde J.H. Wolkers is hoogstwaarschijnlijk de vader van de bekende schrijver Jan Wolkers. Jan Hendrik Wolkers sr. was inderdaad een (voormalig) tuinder en winkelier met een streng religieuze achtergrond. Dit document stamt uit januari 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. De voedselsituatie in Nederland werd in deze periode steeds nijpender en de controle op de distributie door de Duitse bezetter en de meewerkende Nederlandse instanties nam toe.

Het gesticht "De Voorzienigheid" was een bekend katholiek armen- en weizengesticht aan de Lauriergracht in Amsterdam. Dat een welgestelde particulier als Wolkers (die zelf in Oegstgeest woonde, maar banden had met Amsterdam) op eigen houtje groenten inkocht op de Centrale Markt voor zo'n instelling, was in de ogen van de bezettingsbureaucratie verdacht. Het document illustreert de spanning tussen particuliere liefdadigheid en de verstikkende regelgeving van de distributiestamkaarten en centrale inkooporganen tijdens de bezetting. De betrokkenheid van de "verdeelcommissaris" van de Centrale Markt onderstreept hoe nauwgezet elke aardappel of krop sla werd gevolgd. De genoemde J.H. Wolkers is hoogstwaarschijnlijk de vader van de bekende schrijver Jan Wolkers. Jan Hendrik Wolkers sr. was inderdaad een (voormalig) tuinder en winkelier met een streng religieuze achtergrond.