Afschrift van een gemeentelijke verordening. AFSCHRIFT.

13749.
De Burgemeester van Heerlen;
ter waarneming van de taak van den Raad dier gemeente;
Gelet op de Gemeentewet;
B e s l u i t :

I. vast te stellen de navolgende
VERORDENING betreffende den groente- en fruithandel in de gemeente Heerlen.

Artikel 1.
Onverminderd andere wettelijke bepalingen is het, behoudens schriftelijke vergunning van den Burgemeester verboden, ten behoeve van den handel, groente en fruit in deze gemeente in te voeren anders dan voor onmiddellijken opslag of verhandeling op de groente- en fruitmarkt in de gemeente.

Artikel 2.
Invoer wordt geacht te hebben plaats gehad zoodra de groente en het fruit de grens der gemeente hebben overschreden of, voor wat den invoer per spoor betreft, het station of het emplacement hebben verlaten.

Artikel 3.
Het is aan groente- en fruithandelaren, die niet in het bezit zijn van een door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale verstrekte erkenning als zoodanig, verboden de terreinen van de groente- en fruitmarkt indde gemeente tijdens de aldaar gehouden markten te betreden.

Artikel 4.
Kleinhandelaren zijn verplicht te gedoogen, dat de hoeveelheid, de soort en de kwaliteit der producten, die worden vervoerd bij het verlaten van de groente- en fruitmarkt in de gemeente, door de in artikel 7 bedoelde ambtenaren met de gegevens op den verstrekten betaalbon worden vergeleken.

Artikel 5.
Onverminderd andere wettelijke bepalingen zijn groot- en kleinhandelaren verplicht zich, voorwat hun groente- en fruithandel betreft, te gedragen naar de aanwijzingen hun door of vanwege den Burgemeester in het belang van den bonafide handel te geven.

Artikel 6.
Overtreding van de bepalingen dezer verordening wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste twee maanden of geldboete van ten hoogste driehonderd gulden.
Voorwerpen, waarmede de overtreding is gepleegd, kunnen voorzoover zij den veroordeelde toebehooren, worden verbeurd verklaard.

Artikel 7.
Onverminderd hetgeen is bepaald in artikel 141 van het Wetboek van Strafvordering, zijn met het opsporen van overtredingen dezer verordening belast de ambtenaren der gemeente-politie en de marktmeester.

Artikel 8.
Deze verordening treedt in werking op den dag harer afkondiging.

II. de onder I bedoelde verordening onmiddellijk na de vaststelling te doen afkondigen.

Aldus gedaan te Heerlen den 30 November 1942.

De Burgemeester van Heerlen,
(get.) van Grunsven.

Reijnders, l. Secretaris

Voor gelijkluidend afschrift,
De Secretaris van Heerlen,
[Signatuur: Reijnders]

De afkondiging dezer verordening heeft plaats gehad op 30 November 1942. * Bestuurlijke context: De aanhef "ter waarneming van de taak van den Raad" duidt op de bestuurlijke situatie tijdens de bezetting. Door het Besluit betreffende het gemeentebestuur (1941) waren de gemeenteraden buiten werking gesteld en kreeg de burgemeester de bevoegdheden van de raad.
* Regulering: De verordening is een middel om de distributie en handel in schaarse goederen (groente en fruit) volledig onder gemeentelijke controle te brengen. Door de invoer te dwingen via de officiële markt, werd gepoogd de 'zwarte handel' te bestrijden.
* Toezicht: Er wordt verwezen naar de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, een organisatie die door de bezetter was opgezet/gecontroleerd om de voedselvoorziening te beheersen.
* Handhaving: De strafmaat (2 maanden hechtenis of 300 gulden) was voor die tijd aanzienlijk. Opmerkelijk is de verplichting voor handelaren om inspectie van hun goederen te "gedoogen" (art. 4), wat de vergaande controlebevoegdheid van de marktmeester en politie onderstreept. Dit document stamt uit november 1942, de periode van de Tweede Wereldoorlog waarin de schaarste in Nederland toenam en het distributiestelsel steeds strenger werd. Heerlen was als centrum van de mijnstreek van groot strategisch belang voor de voedselvoorziening.

Burgemeester Marcel van Grunsven bleef gedurende de gehele oorlog in functie. Zijn positie is achteraf veelvuldig onderwerp van historisch debat geweest: enerzijds probeerde hij de belangen van de lokale bevolking te behartigen ("schipperen"), anderzijds moest hij uitvoering geven aan de verordeningen van de Duitse bezetter. Dit document is een direct voorbeeld van de dagelijkse bureaucratische controle die nodig was om de voedselstroom in de stad te beheersen in een tijd van oorlogseconomie.