Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven aantekening.
Origineel
Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven aantekening. 4 juni 1943 (verzonden 7 juni 1943). De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke distributiedienst of controledienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. [Handgeschreven bovenin:]
Verzonden 7/6
[Getypte tekst:]
2c/16/3 M. 4 Juni 1943 vD/SV
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
===========
Onder terugzending van het met Uw
kantbrief d.d. 20 Mei jl. om advies ont-
vangen stuk no. 374 L.M. 1943 heb ik de
eer U te berichten, dat ik terzake een
onderzoek heb doen instellen; het resultaat
hiervan doe ik U in bijlage dezes, ver-
werkt in een rapport van den controleur
Felthuis van mijn Dienst, toekomen. Ik
merk nog op dat als regel de levering van
groenten geschiedt op Wehrmachtsbezugschein
door de veilingen uit het voor export be-
stemde gedeelte via groothandelaar en klein
handelaar.
Hieruit blijkt, dat zich in de
zaak van Frans Kat inderdaad groenten
kunnen bevinden, welke niet voor verkoop
aan de bevolking is bestemd.
De Directeur, In deze brief rapporteert een directeur (waarschijnlijk van de plaatselijke controledienst of distributiedienst) aan de wethouder voor Levensmiddelen over een onderzoek bij de zaak van "Frans Kat". De kern van de rapportage is dat er in die zaak groenten aanwezig zijn die niet bestemd zijn voor de gewone burgerbevolking.
De brief legt de logistieke procedure uit: bepaalde groenten worden door veilingen gereserveerd voor export of voor de Duitse bezettingsmacht. Deze leveringen vinden plaats op basis van een zogeheten Wehrmachtsbezugschein. Hoewel deze producten via de normale distributiekanalen (groothandel en kleinhandel) lopen, zijn ze strikt gescheiden van de rantsoenen voor de Nederlandse bevolking. De aanwezigheid van groenten bij Frans Kat wordt hiermee verklaard of gelegitimeerd: het betreft voorraad die buiten de reguliere burgerdistributie valt. Het document dateert van juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voedselvoorziening was in deze periode een kritiek punt van bestuur. De schaarste nam toe en bijna alle levensmiddelen waren op de bon.
De term "Wehrmachtsbezugschein" is hierbij cruciaal: dit was een aankoopbewijs voor de Duitse Wehrmacht. De bezetter had de eerste keus bij de voedselproductie in Nederland; een groot deel van de groenten werd direct naar Duitsland geëxporteerd of was gereserveerd voor de in Nederland gelegerde Duitse troepen. Dit leidde vaak tot scheve gezichten bij de bevolking, die geconfronteerd werd met lege schappen terwijl er in pakhuizen wel voorraad lag. Dit document illustreert de bureaucratische afhandeling en controle die nodig was om deze gescheiden voedselstromen (voor de bevolking versus voor de bezetter) te bewaken en te verantwoorden aan het lokale bestuur.