Handgeschreven brief (klachtenbrief). 20 juni 1943. Namens 120 klanten van een groenteman. De directeur van het Marktwezen te Amsterdam. [Linksboven in paarse stempel:]
No. 2^e/29/1 M. 1943 29/6

[Rechtsboven in rood en zwart potlood/inkt:]
Bureau econ. politie.
2^e/29/2
Amsterdam 20 Juni 1943

Aan den directeur
van het Marktwezen
Te Amsterdam.

WelEd. Heer,

Namens 120 klanten van den groenteman - Gijzel Graaf Florisstraat 31 Oost. Amsterdam -, zouden wij graag willen dat U een onderzoek laat instellen, omtrent het volgende.

Wij ontvangen één keer per week groenten en zelden fruit. Wij weten dat genoemde Heer Gijzel zijn groenten en fruit, onderweg van de Markthal naar zijn huis, vermoedelijk duurder verkoopt en zoodoende altijd met weinig thuis komt.

Zaterdag j.l. moesten wij om negen uur n.m. terug komen voor fruit. Om 10 uur kwam Hr. Gijzel van de Markt met één slof aardbeien, welke hij zelf behield.

Den Heer Gijzel verkoopt zijn groenten en fruit (als hij wat heeft) tegen te hooge prijzen. Betalen wij deze prijzen niet dan kunnen wij ook niets krijgen.

Den 1e Pinksterdag is de C.C.D. bij den Heer Gijzel geweest en werd toen weer gewaarschuwd wat al verschillende malen gebeurd is. Maar tot nog toe zonder resultaat.

[Rechtsonder:]
z.o. In deze brief uiten 120 ontevreden klanten hun beklag over groenteman Gijzel, gevestigd aan de Graaf Florisstraat 31 in Amsterdam-Oost. De kern van de klacht is tweeledig:
1. Zwarte handel: De groenteman wordt ervan beschuldigd zijn voorraad (gekocht bij de Markthallen) onderweg al illegaal tegen woekerprijzen te verkopen, waardoor er voor de reguliere klanten in de winkel nauwelijks iets overblijft.
2. Prijsopdrijving: Wanneer er wel producten in de winkel zijn, worden deze tegen illegaal hoge prijzen verkocht. Klanten die weigeren de meerprijs te betalen, krijgen niets.

De brief is een direct verzoek aan het Marktwezen om in te grijpen, aangezien eerdere waarschuwingen door de C.C.D. (Crisis Controle Dienst) blijkbaar geen effect hebben gesorteerd. De frustratie is groot, getuige de specifieke anekdote over een enkele "slof aardbeien" die de groenteman voor zichzelf hield terwijl de klanten tot laat in de avond (22:00 uur) stonden te wachten. Dit document stamt uit de zomer van 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was in deze periode zeer krap en sterk gereguleerd via een distributiesysteem (bonkaarten). Schaarste leidde tot een bloeiende zwarte handel en prijsopdrijving, wat voor de gewone burger die afhankelijk was van zijn vaste winkelier tot grote nood leidde.

De vermelde C.C.D. (Crisis Controle Dienst) was de instantie die toezicht hield op de naleving van de distributieregels en de maximumprijzen. De aantekening "Bureau econ. politie" (Economische Politie) bovenaan de brief wijst erop dat de klacht serieus werd genomen en werd doorgeleid naar de opsporingsinstantie die gespecialiseerd was in economische delicten zoals zwarte handel. Dergelijke brieven waren in de oorlogstijd een veelvoorkomend middel voor burgers om misstanden in de voedselketen aan de kaak te stellen, hoewel de grens tussen terechte klacht en 'verraad' vaak dun was. In dit geval lijkt het een collectieve actie van een grote groep wanhopige buurtbewoners. Marktwezen Politie