Getypt concept van een officiële brief met handgeschreven kanttekeningen en correcties.
Origineel
Getypt concept van een officiële brief met handgeschreven kanttekeningen en correcties. 10 augustus 1943 (geschreven als "A’dam 10/8 '43"). De Directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke dienst in Amsterdam). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. [Rechtsboven, handgeschreven:]
A’dam 10/8 ’43
[Midden boven, getypt en onderstreept:]
C o n c e p t
=============
[In rood potlood:]
29/42/2
[Rechtsboven, getypt:]
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
=============
[Hoofdtekst, getypt:]
Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 21 Juli jl. om advies ontvangen stukken no. 561 L.M.1943 heb ik de eer U te berichten, dat ik mij kan vereenigen met het rapport van den wnd. Politie-president d.d. 15 Juli 1943 [handgeschreven tussenvoeging: behoudens] wat betreft de opvatting, dat bij drastische vermindering van het aantal groenten zaken, de grossiers functie zou kunnen vervallen.
Opgemerkt moet worden dat vermindering van het aantal zaken eenerzijds de oprichting van filialen tot gevolg zou hebben en anderzijds de toestrooming van publiek zou vergrooten met de daaraan verbonden bezwaren van file-vorming, die Eype juist bestrijden wil. [Handgeschreven:] Bij de zaak van [Getypt en doorgehaald:] De file-vorming o.a. bij Eype, thans reeds behoorende tot de groote zake[handgeschreven:] n [getypt en doorgehaald:] is zoolang [handgeschreven tussenvoeging: de drang], dat dikwijls een of meer politieagenten noodig zijn om [getypt en doorgehaald:] regelend op te treden [handgeschreven vervanging: de orde te handhaven].
[In de linkermarge, handgeschreven:]
Een voorbeeld hiervan levert de zaak van Eype zelf op het Mr. Visserplein waar de filevorming zoodanige afmetingen heeft aangenomen dat tot drang wordt overgegaan.
[Hoofdtekst vervolg, getypt:]
Er is naar mijn meening alle aanleiding om [getypt en doorgehaald:] het resultaat der op 8 dezer ingevoerde klantenbindingregeling voor groenten en fruit af te wachten. [Handgeschreven toevoeging van een kruisje dat verwijst naar de voetnoot:] De kans bestaat, dat door de selectie, die dit stelsel biedt en de grootere zekerheid om groente te krijgen de toeloop van het publiek zal verminderen en daarmede ook de drang tot het zwart koopen.
[Rechtsonder, getypt:]
De Directeur,
[Linksonder, handgeschreven initialen en datum:]
S 11/8 ’43
[Onderaan, handgeschreven voetnoot bij het kruisje:]
* Nu van overheidswege reeds in de vorm van de T-regeling is getroffen, het resultaat daarvan af te wachten. Dit document is een ambtelijk advies over de herstructurering van de groente- en fruithandel in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten zijn:
- Concentratie van de handel: Er wordt gesproken over het verminderen van het aantal winkels, wat de rol van groothandelaren (grossiers) overbodig zou kunnen maken.
- Problemen met rijen (file-vorming): De directeur waarschuwt dat minder winkels zullen leiden tot langere wachtrijen en drukte bij de overgebleven zaken, zoals de bekende zaak van Eype op het Mr. Visserplein. Dit vereist zelfs politie-inzet om de orde te handhaven.
- Klantenbinding en distributie: Er wordt gehoopt dat een nieuw systeem van "klantenbinding" (waarbij consumenten aan een specifieke winkel worden toegewezen) de onrust zal verminderen en de noodzaak voor de zwarte markt zal wegnemen.
- T-regeling: In de handgeschreven voetnoot wordt verwezen naar de "T-regeling" (Toewijzingsregeling), een distributiemaatregel om de schaarse middelen eerlijk te verdelen.
De vele doorhalingen en handgeschreven toevoegingen tonen aan dat dit een werkdocument is waarin de formulering nauwkeurig werd afgewogen voordat de definitieve brief werd verzonden. De datum, augustus 1943, plaatst dit document midden in de Tweede Wereldoorlog. Nederland kampt op dat moment met grote voedseltekorten en een streng distributiesysteem. De overheid probeert de schaarste te beheersen door centralisatie en strikte regulering.
De genoemde "zaak van Eype" op het Mr. Visserplein was een bekende groothandel/winkel in Amsterdam. De "file-vorming" (wachtrijen) was een dagelijks verschijnsel en een bron van sociale onrust. De angst voor "zwart koopen" (de zwarte markt) was groot, omdat dit de officiële distributie ondermijnde. De genoemde "klantenbinding" was een poging om de chaos bij de winkels te beteugelen: door mensen te dwingen bij één vaste winkel te kopen, wist de winkelier precies hoeveel voorraad hij nodig had en konden de rijen worden beperkt. Dit document geeft een uniek inkijkje in de logistieke en handhavingsproblemen die de voedselvoorziening in oorlogstijd met zich meebracht. Politie