Typoscript (doorslag van een ambtelijk rapport/brief). 11 augustus 1943. Vermoedelijk een politiecommissaris of het hoofd van een controledienst (handtekening ontbreekt op deze pagina). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. [Handgeschreven in paars potlood: Verzonden 11/8]

2c/43/2 M. VD/SV

11 Augustus 1943.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Onder terugzending van het mij met Uw kantbrief d.d. 22 Juli jl. gezonden stuk no. 448 L.M. 1943 heb ik de eer U te berichten, dat ik naar de gedragingen van den groentenhandelaar Gerritsen, gevestigd Insulindeweg 141 een uitgebreid onderzoek heb doen instellen.

Daarbij is op Dinsdag 3 Augustus 1943 in de onmiddellijke omgeving van bedoelden groentenwinkel door een contrôleur van mijn dienst gepost. Vijf personen die uit den winkel kwamen, werden staande gehouden. Desgevraagd verklaarden zij, dat zij zeer tevreden waren over Gerritsen. De door deze personen betaalde prijzen kwamen overeen met de maximumprijzen. Slechts een kleine afwijking werd geconstateerd.

Op denzelfden dag werd de schrijfster van den hierboven aangehaalden brief, G.Krijgsman-Scheltema, wonende Bataviastraat 10 alhier gehoord. Deze verklaarde desgevraagd, dat zij momenteel geregeld groente krijgt van Gerritsen. Ook voor haar zieke zuster die bij haar inwoont, krijgt zij bladgroenten. Verder verklaarde zij, dat de prijzen, die Gerritsen haar berekende, vrijwel overeen kwamen met de in de dagbladen gepubliceerde maximumprijzen.

Op Woensdag 4 Augustus 1943 is wederom contrôle uitgeoefend op bedoelden winkelier. 9 Personen werden staande gehouden, die met groente en fruit den winkel verlieten. Allen waren tevreden. Er is daarbij niets van prijsopdrijving gebleken.

Verder werd op dien dag gehoord den handelaar Gerritsen oud 67 jaar en wonende Insulindeweg 141 alhier. Nadat hij, voor zoover noodig, van de klachten in kennis was gesteld, verklaarde hij; "Bij mij krijgt iedereen groente en fruit, dit wil zeggen voorzoover voorradig. Ik heb tot nog toe geen volgnummers uitgegeven. Dat de menschen zoo lang moeten wachten voordat zij aan de beurt komen is niet mijn schuld. Vroeger had ik drie knechten in de zaak. Deze zijn achter alle drie * Toon en taalgebruik: Het document is opgesteld in een zakelijke, ambtelijke stijl, kenmerkend voor de Nederlandse administratie tijdens de bezettingsjaren. Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (bijv. "den", "zoo", "hierboven aangehaalden").
* Inhoudelijke kern: Er is een onderzoek ingesteld naar groenteman Gerritsen naar aanleiding van een klacht van een buurtbewoonster (Mw. Krijgsman-Scheltema). De inspectie bestond uit surveillance ("posten") en het ondervragen van klanten.
* Resultaat van het onderzoek: De klacht blijkt ongegrond. Zowel de klanten als de oorspronkelijke klaagster verklaren dat de prijzen voldoen aan de vastgestelde regelgeving. De handelaar zelf wijst op personeelstekort als oorzaak voor de lange wachttijden.
* Status van het document: Het betreft een afschrift of een dossierstuk, getuige de referentienummers linksboven en de handgeschreven verzenddatum. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1943 was er sprake van toenemende schaarste aan levensmiddelen. De distributie van voedsel werd streng gereguleerd en de overheid stelde "maximumprijzen" vast om woekerwinsten en de zwarte markt tegen te gaan. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (destijds in Amsterdam de pro-Duitse Edward van Genechten, al werd de dagelijkse uitvoering vaak door ambtenaren beheerd) hield toezicht op de eerlijke verdeling van schaarse goederen.

De genoemde locaties, Insulindeweg 141 en Bataviastraat 10, bevinden zich in de Indische Buurt in Amsterdam-Oost. Het detail over de "drie knechten" die weg zijn, verwijst waarschijnlijk naar het feit dat veel jonge mannen in die periode werden opgeroepen voor de Arbeitseinsatz in Duitsland, wat leidde tot grote personeelstekorten in de detailhandel.