Afschrift van een getypte brief. De Burgemeester van de Gemeente Amsterdam (E.J. Voûte). A F S C H R I F T

No. 577 L.M. 1943 27/7
Amsterdam, 24 Juli 1943.
No. 2c/46/1 M. 1943 29/7

                                    Den Heer Burgemeester
                                        der Gemeente
                                        A m s t e r d a m.
                                        ==================

Weledelgestrenge Heer,

                    Ondergeteekenden nemen de vrijheid zich met

het volgende tot U te wenden.
De verdeeling van de groente op de Centrale
Markt alhier, is verregaand oneerlijk. Er zijn ons feiten bekend,
welke alle perken te buiten gaan; o.a. de verdeeling door den
heer de Geus van de doppers van den grossier van Dijk. Zoo werden
Zondag 18 Juli jl. circa 10 ton doppers verdeeld onder 4 à 5
winkeliers en nog wel zonder bon, terwijl er nog verschillende
winkeliers waren, wien de toegang tot de Markt geweigerd werd.
Eer werd ons gezegd, dat deze doppers niet konden blijven staan
tot Maandag d.a.v. vanwege de kwaliteit, doch het is ons bekend,
dat ze toch pas 's Maandags van de Centrale Markt naar de winkels
zijn vervoerd, zoodat dit slechts bedrog bleek te zijn.
Verschillende klachten bij het Verdeelkantoor
loopen steeds op niets uit, zoodat wij ons Zondag jl. genoodzaakt
zagen den Economischen Dienst op te bellen, welke hiervan rapport
heeft opgemaakt.
Tenslotte zij nog opgemerkt, dat de verdeeling
geschiedt door enkele winkeliers en grossiers, hetgeen volgens
ons niet juist is, daar deze menschen in de eerste plaats hun
eigen belang dienen en niet het belang van het algemeen. De
vriendjes-politiek viert dan ook hoogtij. Het wil ons voorkomen,
dat het beter is in verdeeling te doen geschieden door personen,
welke niet rechtstreeks bij e.e.a. belang hebben.
Op grond hiervan verzoeken wij U dringend
een grondig onderzoek in te stellen, opdat aan deze wantoestand
ten spoedigste een einde komt.
Beleefd verzoeken wij U Uw medewerking in
deze aangelegenheid spoedig te willen verleenen.
Een gelijkluidend brief zonden wij aan den
heer Gombault, Museumplein, alhier en aan de Groente- en Fruit-
centrale, te Den Haag.
Inmiddels teekenen wij, mede namens vele
collega's.
hoogachtend,
w.g. M. Keyzer
A.Th. van Looyen
J. Tabak
J.M. Floor & Zonen
J.J. Bruin
fa. Kok
A.v. Loon
S.J. Keyzer

De Wethouder voor de Levens-
middelen enz. stelt deze in
handen van den Heer Directeur
van het Marktwezen om advies.

Amsterdam, 29 Juli 1943. * Kern van de zaak: De brief betreft een formele aanklacht van een groep Amsterdamse winkeliers tegen de corrupte gang van zaken op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat). Men klaagt over het feit dat 10.000 kilo doperwten buiten het officiële distributiesysteem om (zonder bonnen) aan slechts enkelen zijn gegund.
* Taalgebruik: Het document hanteert de voor die tijd gebruikelijke formele en eerbiedige aanspreekvormen ("Weledelgestrenge Heer", "nemen de vrijheid"), maar de inhoud is vlijmscherp. Termen als "verregaand oneerlijk", "bedrog" en "vriendjes-politiek" laten weinig aan de verbeelding over.
* Bureaucratisch proces: De marginale aantekening onderaan toont de ambtelijke weg: de Wethouder voor de Levensmiddelen stuurt de klacht door naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit wijst op een formele klachtenprocedure binnen het toenmalige stadsbestuur.
* Bewijs: De indieners refereren aan een rapport van de Economische Dienst, wat aangeeft dat zij hun aantijgingen reeds officieel hebben laten vastleggen voordat zij zich tot de burgemeester wendden. * Tijdsbeeld: De brief is geschreven in juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van groeiende schaarste en een streng distributiesysteem met bonnen.
* Voedselvoorziening: Eerlijke verdeling van voedsel was letterlijk van levensbelang. Onregelmatigheden op de Centrale Markt ondermijnden het vertrouwen in het distributiesysteem en voedden de zwarte markt.
* Bestuur: De genoemde burgemeester Edward Voûte was een collaborerend burgemeester (geen NSB'er, maar pro-Duits). De "Groente- en Fruitcentrale" in Den Haag en de functionarissen op het Museumplein (waar veel Duitse instanties gehuisvest waren) waren de toezichthoudende organen in de oorlogseconomie.
* Product: Doperwten ("doppers") zijn een echt seizoensproduct. In juli is de oogst op zijn piek. De bederfelijkheid van het product werd door de fraudeurs als vals excuus gebruikt ("niet konden blijven staan") om de normale regels te omzeilen.