24 juli 1943 No. 2/57/1 M. 1943 13/8 [stempel]

Adam. 24 Juli '43.

Heden morgen te 9 ½ uur kwam kooper, kaart no. 6, H. v. Breemen, wonende Koningstraat 21 hs bij mij met de volgende klacht.

Hij had een bestelling van 90 kg Andijvie voor de Jeugdherberg "Stadsdoelen" Kloveniersburgwal 97. Bij de Zaak Broere had hij 9 kisten andijvie, van de Keursche veiling, gekocht en voor 90 kg betaald.

Bij den ontvangst had hij den knecht opmerkzaam gemaakt, dat hem de kisten te licht voorkwamen. Op de schaal van de Heu veiling ging hij de Andijvie nawegen en kwam tot een te kort in totaal van 9 ½ kg.

Ik heb ook de kisten laten wegen. De ledige kist woog 4 ½ kg, dit gewicht werd ook in mindering gebracht. Eén kist heb ik laten leeg maken en woog netto 9 kg.

De kisten wogen bruto:
1 kist Bruto 13 kg. te kort 1 ½ kg.
1 " " 13 " " 1 ½ "
1 " " 13 ½ " " 1 "
1 " " 13 " " 1 ½ "
1 " " 13 ½ " " 1 "
1 " " 13 ½ " " 1 "
1 " " 14 ½ " " - "
1 " " 13 ½ " " 1 "
1 " " 13 ½ " " 1 "

9 kist. te kort 9 ½ kg.

Hierna begaf ik mij naar pakhuis hal 2 en bracht de klacht aan de Vink over. Deze zeide, dat hij niets kon vergoeden aangezien v. Breemen zich van het pakhuis had verwijderd, ergens anders was gaan wegen en dus geen recht van spreken had. Voor het pakhuis stond nog een stapel andijvie van de Keursche veiling. Ik liet twee kisten door den knecht medenemen en op de veilingschaal wegen. Eén kist had het goede gewicht van 10 kg de andere woog 1 kg te kort. Voor de tweede maal heb ik nog twee kisten laten wegen, met hetzelfde resultaat.

v. Breemen eischt 9 ½ kg. vergoed te krijgen.
Met het oog op een eventueele distributie van groente voor de burgerij dient het aanbeveling op de markt controle te houden of bij elken grossier een goed weegwerktuig aanwezig is.

[Handtekening]

[Linker marge:]
Den Heer Intendant wnd. Bedrijfschef. C.M.
[Paraaf met aantekening:] afleggen Het document is een ambtelijk rapport over een handelsgeschil tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een levering van 90 kg andijvie die bestemd was voor de Amsterdamse jeugdherberg "Stadsdoelen". De koper, H. van Breemen, constateerde bij aankomst dat de partij lichter was dan gefactureerd.

De rapporteur (waarschijnlijk een marktinspecteur of controleur) heeft de klacht geverifieerd door de kisten officieel na te wegen op een veilingschaal. Uit de tabel blijkt dat 8 van de 9 kisten inderdaad ondergewicht vertoonden, variërend van 1 tot 1,5 kg per kist. De verkoper (Vink) weigerde echter compensatie met het formele argument dat de koper de goederen al van het terrein had verwijderd, waardoor de bewijslast ("chain of custody") was doorbroken.

De inspecteur eindigt met een beleidsadvies: aangezien groenteverdeling via distributie cruciaal is voor de voedselvoorziening, moet er strenger worden gecontroleerd op de aanwezigheid van geijkte weegschalen bij grossiers om dergelijke tekorten (of fraude) te voorkomen. Dit schrijven dateert uit juli 1943, een periode waarin de voedselvoorziening in bezet Nederland steeds krapper werd en strikt gereguleerd was via een distributiesysteem. Elk grammetje groente was van belang voor de volksgezondheid.

De genoemde locatie, Kloveniersburgwal 97, is het adres van het monumentale pand "De Stadsdoelen", dat inderdaad lange tijd dienst deed als jeugdherberg. Dat er voor een dergelijke instelling grootschalig werd ingekocht, is logisch. De "Keursche veiling" verwijst naar de kwaliteitscontrole of een specifieke afslagmethode op de centrale markt.

Het document illustreert de bureaucratische nauwgezetheid waarmee zelfs kleine tekorten (minder dan 10% van de totale partij) werden gerapporteerd in een tijd van schaarste, maar toont ook de juridische halsstarrigheid van handelaren die zich beriepen op regels om niet te hoeven compenseren. De opmerking over "eventueele distributie" suggereert dat men zich voorbereidde op nog striktere overheidsbemoeienis met de groentehandel.