Ambtelijke brief/memo van de gemeente Amsterdam. 2 september 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Afdeling Marktwezen of een overkoepelende gemeentedienst). Het Hoofd van de Afdeeling Assurantiezaken, Raadhuis, Alhier (Amsterdam). [Handgeschreven, blauw potlood/inkt:]
Verzonden 2/9 Hmulles

[Getypt:]
M/SV

3/15/1 M.

2 September 1943.

het Hoofd van de Afdeeling
Assurantiezaken,

Raadhuis,

A l h i e r .

Hiermede bericht ik U, dat in verband met de op-
heffing per 9 Augustus 1943 van de markten welke werden ge-
houden op de voormalige speelplaatsen Waterlooplein en
Gaaspstraat, deze terreinen weder ter beschikking van de
afdeeling Onderwijs zijn gekomen.

De voor rekening van Marktwezen verzekerde posten
te weten:

Waterlooplein:
opstal van hout
opgetrokken met harde dekking f. 3000.-
hek f. 4300.-

Gaaspstraat:
opstal portiershuisje f. 2250.-
afscheidingen & gedeelte f. 3375.-

moeten dientengevolge op de afdeeling Onderwijs worden over-
geschreven.

De Directeur,

[Handgeschreven paraaf] Dit document is een administratieve kennisgeving betreffende de overdracht van verantwoordelijkheid (in dit geval de verzekeringsportefeuille) van twee locaties in Amsterdam.

De kern van de brief is de mededeling dat de markten op het Waterlooplein en in de Gaaspstraat per 9 augustus 1943 zijn opgeheven. Omdat deze markten gevestigd waren op terreinen die oorspronkelijk toebehoorden aan de afdeling Onderwijs (schoolpleinen), keert het beheer van deze terreinen terug naar die afdeling.

De brief specificeert welke objecten op deze terreinen verzekerd waren onder de afdeling Marktwezen en nu moeten worden overgeschreven naar de afdeling Onderwijs:
1. Waterlooplein: Een houten opstal met harde dakbedekking (waarde f. 3000) en een hek (waarde f. 4300).
2. Gaaspstraat: Een portiershuisje (waarde f. 2250) en afscheidingen (waarde f. 3375). De datum (september 1943) en de locaties (Waterlooplein en Gaaspstraat) geven dit schijnbaar droge administratieve document een zware historische lading.

Tijdens de Duitse bezetting van Nederland werden door de nazi-autoriteiten specifieke "Joodse markten" ingesteld als onderdeel van de segregatie en isolatie van de Joodse bevolking. Vanaf juli 1941 mochten Joden alleen nog handel drijven op aangewezen plekken. Het Waterlooplein (midden in de oude Jodenbuurt) en de Gaaspstraat (nabij de Transvaalbuurt, waar ook veel Joden woonden) waren twee van deze locaties.

De reden dat deze markten per 9 augustus 1943 werden "opgeheven", is wrang: tegen die tijd was het overgrote merendeel van de Joodse bevolking uit Amsterdam gedeporteerd naar concentratie- en vernietigingskampen. Er waren simpelweg bijna geen mensen meer over om de markten te bezoeken of er te werken. De "voormalige speelplaatsen" konden daarom weer terug naar de afdeling Onderwijs, al zouden veel van de bijbehorende scholen in die wijken op dat moment ook leegstaan vanwege de deportaties van Joodse leerlingen en leraren. Dit document legt hiermee indirect de administratieve afwikkeling van de Holocaust in Amsterdam vast. H. Mulles Gemeente Amsterdam Marktwezen