Getypte rapportage (pagina 2). − 2 −

dienst),6 tijdelijke ambtenaren, 2 jeugdig~~d~~e ambtenaren,
1 ambtenaar op arbeidscontract, 2 reservisten als ambtenaar
dienstdoende, 2 ambtenaren (gedetacheerd van Sociale Zaken),
7 vaste werklieden en 1 reservist als werkman dienstdoende.

III. DAGMARKTEN.

Centrale Markt.

De aardappelvoorziening der stad had met ernstige
moeilijkheden te kampen door de hevige vorstperiode, welke
van 10 Januari af vrijwel onafgebroken tot midden Maart
duurde. De door de Vebena hier ter stede opgeslagen voor-
raden voor een eventueele vorstperiode waren niet toereikend,
aangezien op een dergelijke langdurige onderbreking van
den aanvoer niet was gerekend. Hierdoor werd het in weerwil
van strengen vorst en hevigen sneeuwval noodzakelijk, dat
aardappelen uit hutten en kuilen voornamelijk uit de omge-
ving van Amsterdam en uit Drente werden gehaald en naar de
stad vervoerd. Hiervoor werd dan ook door het Rijksbureau
Voedselvoorziening in Oorlogstijd opdracht gegeven. Van
Gemeentewege werd, voor wat betreft den aanvoer van aard-
appelen uit de omgeving van Amsterdam daadwerkelijk hulp ver-
leend hoofdzakelijk ten aanzien van het vrijmaken der aan-
voerwegen en het transport per auto. Als gevolg van de ge-
troffen maatregelen heeft de voorziening van de bevolking
met aardappelen geen stagnatie ondervonden.
Voor het winterseizoen 1942/1943 werd opnieuw met de
thans reeds eenige jaren bestaande grossiers-combinatie in
grove groenten een overeenkomst aangegaan voor den opslag
van een wintervoorraad stapelgroenten. Het tusschen de Ge-
meente en de Combinatie gesloten contract onderging in ver-
gelijking met de vorige jaren een principieele wijziging,
waardoor het een geheel ander karakter kreeg. De opslag
geschiedde nu geheel voor rekening en risico van de Ge-
meente, waartegenover echter de oploopende prijs der opge-
slagen goederen ten gunste kwam van de Gemeente. In de
practijk is gebleken, dat daardoor de kosten voor de Gemeente
belangrijk lager zijn geworden. Ook in ander opzicht ver-
schilde de overeenkomst in belangrijke mate met die van de
vorige oorlogsjaren. Terwijl in de vorige winterseizoenen
een voorraad werd aangelegd om te dienen tijdens een
eventueele vorstperiode om dan de transportmoeilijkheden
bij den aanvoer te ondervangen werd het voor deze winter-
periode wenschelijk geoordeeld om voorraden op te slaan,
welke voor aanzienlijk langeren tijd zouden strekken.
Opgeslagen werden de navolgende hoeveelheden: rond
790.000 Kg uien; 2.450.000 kg. koolrapen; 870.000 kg.
wortelen; 420.000 kg kool of te zamen rond 4.500.000 kg.
tegen rond 250.000 kg. uie~~r~~n; 250.000 kg. koolrapen en ~~250.-~~
250.000 kg. wortelen is totaal rond 750.000 kg. voor de
vorige opslagperiode.
Voor den opslag is gebruik gemaakt van het koelhuis
der Centrale Markt, dat dit winterseizoen geheel voor den
opslag van wintergroenten is benut.
2/3 gedeelten van het koelhuis was bezet met de
groenten der bovenbedoelde grossiers-combinatie, terwijl
1/3 gedeelte in gebruik is geweest bij den Centralen Dienst
voor de Levensmiddelenvoorziening, afd. Centrale Voedselvoor-
ziening ten behoeve van de keukens. Met het koelen van deze
groenten werden uitstekende resultaten geboekt.
De opslag zelve leverde, mede als gevolg van den
buitengewoon milden winter, geenerlei moeilijkheden op.
Het systeem van verdeeling van stapelproducten van Dit document geeft een gedetailleerd inkijkje in de logistieke operatie van de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. Enkele kernpunten:

• Crisisbeheersing: Er wordt gereflecteerd op de strenge winter van begin 1942, waarbij noodmaatregelen nodig waren om aardappelen uit Drenthe te halen toen lokale voorraden (beheerd door de Vebena) uitgeput raakten.
• Beleidswijziging: Er is een duidelijke verschuiving zichtbaar in de strategie voor de winter 1942/1943. Men stapte af van kleine 'vorstvoorraadjes' naar grootschalige strategische voorraden (een verzesvoudiging van 750.000 kg naar 4,5 miljoen kg).
• Economisch risico: De Gemeente Amsterdam nam het volledige financiële risico van de opslag over van de private grossiers. Door de stijgende prijzen in oorlogstijd bleek dit financieel voordelig voor de stadskas.
• Technologie: Het gebruik van het koelhuis van de Centrale Markt was essentieel voor het behoud van de kwaliteit van de stapelgroenten (koolrapen, uien, wortelen). Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedselvoorziening in Nederland strikt gereguleerd via een distributiestelsel. Instanties zoals het Rijksbureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO) en de Vebena (Vereniging ter Behartiging van de belangen van de Nederlandse Aardappelhandel) speelden hierin een hoofdrol.

De winter van 1941-1942 was een van de strengste uit de twintigste eeuw, wat leidde tot bevroren voorraden en grote transportproblemen door sneeuw en ijs. Dit rapport toont hoe het lokale bestuur probeerde te leren van die crisis door voor het volgende seizoen (1942/1943) veel grotere reserves aan te leggen om de bevolking van 'stapelproducten' (voedsel dat lang bewaard kan worden) te voorzien. De genoemde 'keukens' verwijzen naar de Centrale Keukens, waar voor grote groepen Amsterdammers maaltijden werden bereid wegens schaarste aan brandstof en voedsel in individuele huishoudens.