- 2 -

dienst), 6 tijdelijke ambtenaren, 2 jeugdige ambtenaren,
1 ambtenaar op arbeidscontract, 2 reservisten als ambtenaar
dienstdoende, 2 ambtenaren (gedetacheerd van Sociale Zaken),
7 vaste werklieden en 1 reservist als werkman dienstdoende.

III. DAGMARKTEN.

Centrale Markt.

De aardappelvoorziening der stad had met ernstige
moeilijkheden te kampen door de hevige vorstperiode, welke
van 10 Januari af vrijwel onafgebroken tot midden Maart
duurde. De door de Vebena hier ter stede opgeslagen voor-
raden voor een eventueele vorstperiode waren niet toereikend,
aangezien op een dergelijke langdurige onderbreking van
den aanvoer niet was gerekend. Hierdoor werd het in weerwil
van strenge vorst en hevigen sneeuwval noodzakelijk, dat
aardappelen uit hutten en kuilen voornamelijk uit de omge-
ving van Amsterdam en uit Drente werden gehaald en naar de
stad vervoerd. Hiervoor werd dan ook door het Rijksbureau
Voedselvoorziening in Oorlogstijd opdracht gegeven. Van
Gemeentewege werd, voor wat betreft den aanvoer van aard-
appelen uit de omgeving van Amsterdam daadwerkelijk hulp ver-
leend hoofdzakelijk ten aanzien van het vrijmaken der aan-
voerwegen en het transport per auto. Als gevolg van de ge-
troffen maatregelen heeft de voorziening van de bevolking
met aardappelen geen stagnatie ondervonden.

Voor het winterseizoen 1942/1943 werd opnieuw met de
thans reeds eenige jaren bestaande grossiers-combinatie in
grove groenten een overeenkomst aangegaan voor den opslag
van een wintervoorraad stapelgroenten. Het tusschen de Ge-
meente en de Combinatie gesloten contract onderging in ver-
gelijking met de vorige jaren een principieele wijziging,
waardoor het een geheel ander karakter kreeg. De opslag
geschiedde nu geheel voor rekening en risico van de Ge-
meente, waartegenover echter de oploopende prijs der opge-
slagen goederen ten gunste kwam van de Gemeente. In de
practijk is gebleken, dat daardoor de kosten voor de Gemeente
belangrijk lager zijn geworden. Ook in ander opzicht ver-
schilde de overeenkomst in belangrijke mate met die van de
vorige oorlogsjaren. Terwijl in de vorige winterseizoenen
een voorraad werd aangelegd om te dienen tijdens een
eventueele vorstperiode om dan de transportmoeilijkheden
bij den aanvoer te ondervangen werd het voor deze winter-
periode wenschelijk geoordeeld om voorraden op te slaan,
welke voor aanzienlijk langeren tijd zouden strekken.

Opgeslagen werden de navolgende hoeveelheden: rond
790.000 kg uien; 2.450.000 kg. koolrapen; 870.000 kg.
wortelen; 420.000 kg kool of te samen rond 4.500.000 kg.
tegen rond 230.000 kg. uien; 250.000 kg. koolrapen en 250.
250.000 kg. wortelen is totaal rond 750.000 kg. voor de
vorige opslagperiode.

Voor den opslag is gebruik gemaakt van het koelhuis
der Centrale Markt, dat dit winterseizoen geheel voor den
opslag van wintergroenten is benut.

2/3 gedeelten van het koelhuis was bezet met de
groenten der bovenbedoelde grossiers-combinatie, terwijl
1/3 gedeelte in gebruik is geweest bij den Centralen Dienst
voor de Levensmiddelenvoorziening, afd. Centrale Voedselvoor-
ziening ten behoeve van de keukens. Met het koelen van deze
groenten werden uitstekende resultaten geboekt.

De opslag zelve leverde, mede als gevolg van den
buitengewoon milden winter, geenerlei moeilijkheden op.

Het systeem van verdeeling van stapelproducten was * Taalgebruik: Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. 'eventueele', 'aanvoerwegen', 'den').
* Inhoudelijke kern: Het rapport beschrijft de logistieke operatie rondom de voedselzekerheid in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren. Er wordt gereflecteerd op een eerdere crisis (de strenge winter van januari-maart, vermoedelijk 1942) waarbij aardappelen onder extreme omstandigheden uit Drenthe en de regio gehaald moesten worden.
* Beleidswijziging: Voor het seizoen '42/'43 koos de gemeente voor een grootschaliger aanpak. De gemeente nam het volledige financiële risico van de opslag over van de handelaren (grossiers), wat financieel gunstig uitpakte door stijgende prijzen.
* Kwantiteit: De schaalvergroting is enorm: van een totale voorraad van 750.000 kg in het voorgaande jaar naar 4.500.000 kg in de winter van '42/'43.
* Logistiek: Het koelhuis van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat) speelde een cruciale rol. Een deel van de voorraad was specifiek bestemd voor de 'keukens' (waarschijnlijk de centrale keukens/gaarkeukens voor de armste bevolking). Dit document biedt een blik in de bureaucratische machine die de voedselvoorziening in bezet Nederland draaiende hield. In 1942-1943 was de schaarste alomtegenwoordig en was voedseldistributie een zaak van nationaal belang onder toezicht van het Rijksbureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVVO). De genoemde Vebena (Vereniging van Belanghebbenden bij de Handel in Aardappelen, Groenten en Fruit) fungeerde als schakel tussen de overheid en de commerciële handel. Het document laat zien hoe de lokale overheid (Amsterdam) steeds meer regie nam over de voedselvoorraden om honger en stagnatie te voorkomen, een voorbode van de steeds nijpender wordende situatie die uiteindelijk zou leiden tot de Hongerwinter van 1944-1945.