Pagina uit een jaarverslag of ambtelijk verslag (gemerkt pagina - 3 -). - 3 -

Het systeem van verdeeling van stapelproducten van den winteropslag en andere door de grossiers-combinatie aangevoerde producten onder den kleinhandel, waarbij gebruik wordt gemaakt van de diensten van het eveneens op die markt gevestigde bijkantoor der Nederlandsche Middenstandbank, handhaafde zich en voldeed allerzins.
Mede tengevolge van den grooteren winteropslag voor het seizoen 1942/1943, breidden zich de werkzaamheden der Middenstandsbank zoodanig uit, dat de provisorische ruimten, waarin de Bank haar administratie had ondergebracht, te klein bleken. In den loop van het verslagjaar werd de Bank de cantine-ruimte Zuid op de gaanderij der eerste verdieping van de hal op de Centrale Markt, welke tijdelijk niet als zoodanig in gebruik was, in huur afgestaan; deze ruimte werd door de Bank die daarin in eigen beheer een verbouwing uitvoerde per 1 October 1942 als bankkantoor in gebruik genomen.
Ter vergrooting van de opslaggelegenheid voor den wintervoorraad aardappelen te dezer stede werden van Gemeentewege op de Centrale Markt een complex van vijftien aardappelhutten gebouwd volgens het type, dat in de laatste jaren in verschillende landbouw-bedrijven werd toegepast. Deze hutten met een gezamelijke vloeroppervlakte van rond 2400 m2 waarin eventueel rond 50.000 hl. kunnen worden opgeslagen werden tegen het eind van het verslagjaar in gebruik genomen.
Door de Vebana werden als wintervoorraad voor het winterseizoen 1942/1943 in diverse panden in de stad en op de Centrale Markt (w.o. in de hutten) benevens in schepen in totaal ± 370.000 hl. aardappelen opgeslagen; bovendien werd door de bevolking zelve ± 90.000 hl. aardappelen opgeslagen.
De zes tijdelijke hulpmarkten der Centrale Markt, uitsluitend voor den aanvoer van aardappelen, werden wederom voor den tijd van een jaar aangewezen (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 138 sub B.3); met ingang van 1 December werd daaraan een zevende hulpmarkt toegevoegd, namelijk het openbare gemeentewater aan den Amstel tegenover de perceelen Weesperzijde 110-136 (Besluit van den Burgemeester d.d. 11 December 1942 no. 1010 L.M.1942).
Overigens bleven de maatregelen betrekking hebbende op den handel op de Centrale Markt, welke in het jaar 1941 (zie vorige verslag) werden genomen, van kracht en werden in de structuur van dezen handel geen verdere wijzigingen meer gebracht.
In de maand Juni werden in opdracht van de Duitsche Autoriteiten, alle Joodsche handelaren van de Centrale Markt geweerd. Er werd een regeling uitgewerkt, waardoor voor de Joodsche bevolking een bepaald percentage van den aanvoer beschikbaar werd gesteld, waarvoor een speciaal terrein, gelegen op de Centrale Markt aan de 2e Keucheniusstraat, met ingang aan de Keucheniusstraat werd ingericht. De groente werd daar door personeel van de Nederlandsche Veiling aan een Joodsche Commissie overgedragen. Op een en ander werd toezicht uitgeoefend door een viertal grossiers der Centrale Markt.
In de maand Maart werd een aanvang gemaakt met het instellen van een speciale bewaking der Centrale Markt met politiehonden; teneinde het betreden der terreine door onbevoegden tegen te gaan en aan het steeds toenemende aantal diefstallen eenigermate paal en perk te stellen.
Aanvankelijk werd deze bewaking opgedragen aan een particuliere bewakingsmaatschappij, later is dit werk overgenomen door een inmiddels bij de Gemeentelijke Mar- [afgebroken] Deze pagina biedt een zakelijke, maar kille inkijk in het beheer van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

1. Logistieke Druk: De tekst beschrijft een enorme uitbreiding van de aardappelopslag (in totaal bijna een half miljoen hectoliter). De bouw van "aardappelhutten" en het vorderen van kantoorruimte voor de Middenstandsbank wijzen op een strak geregisseerde distributie-economie onder oorlogsomstandigheden.
2. Segregatie en Uitsluiting: Het meest pregnante deel van de tekst is de kille melding dat in juni (1942) alle Joodse handelaren van de markt werden verbannen "in opdracht van de Duitsche Autoriteiten". De daaropvolgende "regeling" — een apart terrein aan de Keucheniusstraat waar een fractie van de voorraad aan een "Joodsche Commissie" werd overgedragen onder toezicht van niet-Joodse grossiers — is een direct bewijs van de economische uitsluiting en segregatie die aan de deportaties voorafging.
3. Criminaliteit en Controle: De melding van "steeds toenemende aantal diefstallen" en de inzet van politiehonden en particuliere bewaking illustreert de voedselschaarste en de toenemende repressie op de marktterreinen. Dit document moet worden gezien in de context van de Holocaust en de gelijkschakeling van de Nederlandse economie tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center Amsterdam) was de "buik van de stad". Wie de markt controleerde, controleerde de voedselvoorziening. De uitsluiting van Joodse handelaren in juni 1942 viel samen met het begin van de grootschalige deportaties naar de kampen. Het document toont aan hoe de gemeentelijke administratie de Duitse verordeningen uitvoerde en de segregatie logistiek faciliteerde. De "Vebana" (Vereniging van Bananenimporteurs) werd in de oorlog gebruikt als algemeen orgaan voor de aardappelvoorziening, omdat de import van bananen volledig was stilgevallen.