Handgeschreven conceptverslag / dagjournaal (aangeduid als "Dagwacht"). [Pagina 2]

III Dagwacht 2
Centrale Markt

De aardappelvoorziening der stad had met ernstige moeilijkheden te kampen door de hevige en langdurige vorstperiode, welke v. 10 Januari af vrijwel onafgebroken tot midden Maart duurde. De door de V.B.N.A. hier ter stede opgeslagen voorraden voor een ev. vorstperiode waren niet toereikend, aangezien op een dergelijke langdurige onderbreking van den aanvoer niet was gerekend. Hierdoor werd het noodzakelijk, dat aardappelen uit hutten en kuilen voornamelijk uit de omgeving v. A’dam en uit Drente werden gehaald en naar de stad vervoerd. Hiervoor werd dan ook door het Rijksbureau Voedselvoorziening in oorlogstijd opdracht gegeven. Van gemeentezijde werd, voor wat betreft den aanvoer v. aardappelen uit de omgeving v. A’dam daadwerkelijk hulp verleend hoofdzakelijk t.a.v. het transport per auto vanuit vrijmaken der aanvoerwegen. Als gevolg van de getroffen maatregelen heeft de voorziening van de bevolking met aardappelen geen stagnatie ondervonden.

Evenals in de winters van de Voor het winterseizoen 1942/43 werd opnieuw met de thans reeds eenige jaren bestaande grossiers-combinatie in grove groenten een overeenkomst aangegaan voor den opslag van een wintervoorraad stapelgroenten. Het tussen de Gemeente en de Combinatie gesloten contract onderging, in vergelijking met de vorige jaren een principiële wijziging, waardoor het een geheel ander karakter kreeg: de opslag geschiedde nu geheel voor rekening en risico van de Gemeente, waartegenover echter de oploopende prijs der opgeslagen goederen ten gunste van de Gemeente kwam. De praktijk heeft getoond, dat daardoor de kosten voor de gemeente belangrijk lager zijn geworden. Ook in ander opzicht wijkt de overeenkomst in belangrijke mate met die van de vorige oorlogsjaren. Terwijl in de vorige winterseizoenen een voorraad werd aangelegd om te dienen tijdens een periode van duurte [...]

[Pagina 3]

3
werd het voor deze winterperiode wenschelijk geoordeeld om voorraden op te slaan, welke voor aanzienlijk langeren tijd zouden strekken.
Opgeslagen werden de navolgende hoeveelheden: rond 790.000 kg. uien; 2.450.000 kg koolrapen; 870.000 kg wortelen; 420.000 kg kool of tezamen rond 4.500.000 kg. tegen rond 2150.000 kg. uien 250.000 kg. koolrapen en 250.000 kg wortelen in totaal rond 750.000 kg voor de vorige opslagperiode.
Voor den opslag is gebruik gemaakt v. het koelhuis der C.M.A., dat dit winters eenen geheel voor den opslag van wintergroenten is benut.
2/3 gedeelte v. het koelhuis was bezet met de groenten der bovenbedoelde grossiers combinatie, terwijl 1/3 gedeelte in gebruik is geweest bij den C.V.V. afd. Centrale Voedselvoorziening t.b.v. de keukens. Met het koelen van deze groenten werden uitstekende resultaten geboekt.
De opslag zelve leverde, mede als gevolg v. den langen en milden winter, geringe moeilijkheden op.

[In rood:] Het systeem v. verdeling (enz. overnemen uit verslag blz. 2) tot aan blz. 3; daarna gaat verslag gewoon door.

[Onderaan in blauw/zwart:]
Het geheel thans ter goedkeuring HH. [Weth?] en [Dir?] in het net. Daarna geheele verslag overtypen. JhD.

--- * Logistieke Crisis: De tekst beschrijft een kritieke situatie in de winter van 1942-1943. Door extreme vorst van januari tot maart dreigden de aardappelvoorraden in Amsterdam op te raken. Er moest noodtransport vanuit Drenthe en de directe omgeving van Amsterdam worden georganiseerd.
* Beleidswijziging: Er is sprake van een belangrijke verschuiving in hoe de gemeente Amsterdam omging met groenteopslag. Waar voorheen de grossiers het risico droegen, nam de gemeente nu het volledige financiële risico (en de winst bij prijsstijgingen) over. Dit bleek financieel gunstig voor de stad.
* Schaalvergroting: De cijfers tonen een enorme toename in opgeslagen wintervoorraden: van 750.000 kg in het voorgaande jaar naar 4.500.000 kg in 1942/43.
* C.V.V.: Een aanzienlijk deel van de koelcapaciteit (1/3) werd gereserveerd voor de Centrale Voedselvoorziening, die verantwoordelijk was voor de gaarkeukens om de armste delen van de bevolking te voeden.

--- Dit document biedt een inkijkje in de bureaucratische en logistieke realiteit van de voedselvoorziening in bezet Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedseldistributie strikt gereguleerd door het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO).

De winter van 1942-1943 was meteorologisch gezien streng, wat direct invloed had op de bereikbaarheid van de 'kuilen' (ondergrondse opslagplaatsen van boeren). De overgang naar gemeentelijk risico bij de opslag is typerend voor de toenemende centralisatie en overheidsbemoeienis in de oorlogseconomie. De genoemde "C.M.A." is de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, die in die jaren het kloppend hart van de stedelijke distributie vormde. De handgeschreven correcties en de opdracht om het "in het net" over te typen wijzen erop dat dit een definitief concept is voor een officieel jaarverslag of bestuursdocument.