Ambtsbrief (doorslag of kopie van een verzonden bericht). 5 maart 1943. De Directeur (van een onbekende gemeentelijke dienst). Den Heer Wethouder voor de Arbeidszaken, Alhier. [Handgeschreven, schuin:]
Verzonden 5/3 Hmueller

[Rechtsboven, getypt/handgeschreven:]
vB/SV
[onleesbare paraaf, mogelijk vL]
5/3

[Getypt:]
den Heer Wethouder
voor de Arbeidszaken,

A l h i e r .

8a/28/1a M. - 5 Maart 1943.

Uitkeeringen van in
Duitsland te werk gesteld
Gemeentepersoneel.

Naar aanleiding van Uw circulaire d.d. 26
Februari jl. no. 1610ci Arb. 1942 bericht ik U, dat
van mijn dienst geen ambtenaren of werklieden in
Duitsland zijn te werk gesteld.

De Directeur,

--- Dit document is een formele, ambtelijke mededeling van een gemeentelijke directeur aan de wethouder voor Arbeidszaken. De kern van de brief is een korte, feitelijke ontkenning: de betreffende dienst meldt dat er op dat moment (maart 1943) geen enkel personeelslid (noch ambtenaar, noch werkman) via de dienst in Duitsland te werk is gesteld.

De brief is een direct antwoord op een circulaire (een rondschrijven) van de wethouder van enkele dagen eerder, waarin blijkbaar werd gevraagd om een overzicht van personeel in Duitsland, waarschijnlijk met het oog op de administratie van uitkeringen of loondoorbetaling aan achtergebleven familieleden. De zakelijke en korte toon is kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit deze periode.

--- De datum van het document, 5 maart 1943, plaatst dit midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Dit was een cruciale periode wat betreft de Arbeitseinsatz (de gedwongen tewerkstelling in Duitsland).

Vanaf 1942 werd de druk op de Nederlandse bevolking om in de Duitse oorlogsindustrie te werken steeds groter. Gemeentelijke diensten werden door de bezetter en de collaborerende of meewerkende overheden ingezet om dit proces administratief te faciliteren. Tegelijkertijd probeerden veel Nederlandse directeuren en afdelingshoofden hun personeel te beschermen door hen als "onmisbaar" aan te merken voor de lokale publieke dienstverlening.

Deze specifieke brief laat zien dat de administratieve molen van de gemeente doordraaide. De vraag van de wethouder over "uitkeeringen" suggereert dat de gemeente regelingen trof voor personeel dat wel was uitgezonden. Het antwoord van de directeur dat er "geen ambtenaren of werklieden" zijn uitgezonden, kan duiden op een kleine afdeling, maar het kan ook een bewuste strategie zijn geweest om personeel uit de handen van de bezetter te houden. Kort na deze datum, in april en mei 1943, braken in Nederland grote stakingen uit tegen de verplichte tewerkstelling.