Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 24 maart 1943. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte), getekend door de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). No. 80/34/1 M. 1943 25/3.
GEMEENTE AMSTERDAM

No 4209 Arb. 1943.

Onderwerp:
Bedryfsbyeenkomsten.

AMSTERDAM, 24 Maart 1943.

Hierby breng ik te Uwer kennis, dat ik heb besloten te voldoen aan een door Het Nederlandsche Arbeidsfront tot my gericht verzoek, om ook dit jaar by de onderscheidene diensttakken bedryfsbyeenkomsten te mogen houden en wel thans onder den titel "Een jaar Arbeidsfront". Deze bedryfsbyeenkomsten zullen ook thans weder in diensttyd worden gehouden.

In verband hiermede verzoek ik U, den vertegenwoordiger van Het Nederlandsche Arbeidsfront, die zich voor bovengenoemd doel tot U mocht wenden, alle mogelyke medewerking te verleenen by het organiseeren van een of meer dezer byeenkomsten by Uw diensttak.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening/Stempel: Voûte]
de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: J.F. Franken]

Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten
en Bedryven.

Arb.z.Stadhuis
A'dam, Mrt.'43

Volgnr. 18

[Handgeschreven aantekeningen in marge: "n.v. Dir" rechtsboven; "8A-" rechtsonder] Deze brief is een formeel bevel van het Amsterdamse gemeentebestuur aan alle diensthoofden om mee te werken aan de propaganda-activiteiten van Het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF). De toon is zakelijk en dwingend: hoewel er de term "verzoek" wordt gebruikt, is het in de context van de bezettingshiërarchie een instructie die opgevolgd dient te worden.

Opvallend is dat de bijeenkomsten expliciet "in diensttyd" moeten plaatsvinden. Dit duidt erop dat het werk moet wijken voor de politieke vorming van het personeel. De titel van de bijeenkomsten, "Een jaar Arbeidsfront", markeert het eenjarig bestaan van deze organisatie (opgericht in mei 1942). Het gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' (bedryfsbyeenkomsten) is typerend voor de spelling in die periode. Het document stamt uit de kern van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Na de inval in 1940 werden Nederlandse instituten stap voor stap gelijkgeschakeld ("Gleichschaltung").

Het Nederlandsche Arbeidsfront (NAF) was een nationaalsocialistische organisatie, opgericht door de bezetter naar voorbeeld van het Duitse Deutsche Arbeitsfront. Het verving alle vrije vakbonden, die werden ontbonden of gedwongen opgingen in het NAF. Lidmaatschap was voor veel ambtenaren en werknemers feitelijk verplicht.

De afzender, Edward Voûte, was de door de Duitsers aangestelde burgemeester van Amsterdam. Hij stond bekend als een collaborerend bestuurder die loyaal de orders van de bezetter uitvoerde. Dit document is een direct bewijs van de manier waarop de gemeentelijke administratie werd ingezet om de nationaalsocialistische ideologie op de werkvloer te verspreiden. De bijeenkomsten dienden om de arbeiders te indoctrineren en de controle van de bezetter op het dagelijks leven te verstevigen.