Getypte brief met gedrukt formuliergedeelte en handgeschreven kanttekeningen. 12 mei 1943. Bedrijfschap voor Vee en Vleesch, Afdeling Secretariaat. No. $8^A/40/5$ M. 1943 $13/5$

BEDRIJFSCHAP VOOR VEE EN VLEESCH

No. 145 S 's-Gravenhage, 12 Mei 1943
Laan van Meerdervoort 55.
Afd. Secretariaat.

[Handgeschreven aantekeningen rechtsboven:]
v. Beerem
von holthuis
Zijn de Ausweise
al ontvangen? ja.
M. Jonkman
informeer
[Paraaf]
4

AAN GEADRESSEERDE.

De Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening deelt ons mede van Duitsche zijde bericht te hebben ontvangen, dat principieel de reserve-officieren, die in Mei 1940 onder de wapenen waren, van het voeren in krijgsgevangenschap niet vrijgesteld kunnen worden.

In verband hiermede verzoeken wij U, ieder lid van Uw personeel, reserve-officier zijnde, een schriftelijke verklaring volgens bijgaand model te doen afleggen, dat hij al dan niet in Mei 1940 als reserve-officier onder de wapenen is geweest. Deze verklaringen dienen aan ons te worden toegezonden.

In die gevallen, dat een bevestigende verklaring wordt afgelegd, moet U wanneer voor den betreffenden persoon door ons een "Ausweis" werd uitgereikt, dit per omgaande eveneens aan ons per aangeteekend schrijven retourneeren, teneinde ongeldig te worden gemaakt.

BEDRIJFSCHAP VOOR VEE EN VLEESCH

[Handtekening onleesbaar]

Ondergeteekende .................................................
geboren . . . . . . . . . . , wonende ..........................
te . . . . . . . . . . . . .
verklaart reserve-officier te zijn van het Nederlandsche Leger
en als zoodanig [x] in Mei 1940 onder de wapenen te zijn geweest.
doch niet

( Onderteekening )

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

x doorhalen wat niet van
toepassing is. Dit document is een officiële administratieve verordening van het Bedrijfschap voor Vee en Vleesch tijdens de Duitse bezetting. De kern van de brief is de mededeling dat Nederlandse reserve-officieren die in de meidagen van 1940 hebben gevochten, hun vrijstelling verliezen en (opnieuw) in krijgsgevangenschap moeten worden afgevoerd.

De brief instrueert werkgevers om hun personeel te screenen middels het bijgevoegde formulier. Cruciaal is de instructie dat reeds verstrekte "Ausweise" (vrijstellingsbewijzen) moeten worden ingeleverd bij een bevestigend antwoord. De handgeschreven krabbels rechtsboven suggereren een interne verwerking waarbij gecontroleerd wordt of de betreffende papieren ("Ausweise") al retour zijn gekomen. De datum van de brief, 12 mei 1943, is historisch zeer relevant. Kort hiervoor, op 29 april 1943, vaardigde de Duitse generaal Christiansen het bevel uit dat alle leden van de voormalige Nederlandse strijdkrachten zich opnieuw moesten melden voor krijgsgevangenschap. Dit leidde tot de massale April-meistakingen in heel Nederland, de grootste stakingsgolf tijdens de bezetting.

Deze brief is een direct gevolg van dat Duitse bevel. Het laat zien hoe de bureaucratie van de "voedselvoorziening" en de bedrijfschappen werd ingezet om de maatregelen van de bezetter uit te voeren. Voor veel reserve-officieren betekende dit formulier de keuze tussen onderduiken of deportatie naar Duitse kampen (zoals Stanislau of Neubrandenburg). Het intrekken van de "Ausweis" was een effectief middel om mannen hun legale status en bescherming tegen tewerkstelling te ontnemen. M. Jonkman Bedrijfschap