Getypt ambtelijk schrijven / Strafvoorstel. 16 november 1943. [Handgeschreven:] Verzonden 16/11 [onleesbaar: Armenens?]

VD/SV

8a/82/2 M.
4

Strafvoorstel
2 contrôleurs Centrale
Markt.

16 November 1943.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

In bijlage dezes hebben de ondergetekenden de eer U een afschrift over te leggen van een door den Marktmeester Blom der Centrale Markt opgemaakt rapport, waaruit blijkt, dat de contrôleurs J.H.Nieuwenhuys (no.90), geboren 15 September 1884 en J.Vis (no.56), geboren 21 October 1900 zich op de Centrale Markt, tijdens de uitoefening van hun taak, hebben schuldig gemaakt aan overtreding van een voor de ambtenaren uitgevaardigde voorschrift. Zij hebben namelijk uitgelokt, dat zij groenten ten geschenke kregen, hetgeen krachtens de algemeene voorschriften voor ambtenaren (Reg. 7 artikel 19) is verboden. Vis heeft zich bovendien schuldig gemaakt aan het koopen van groenten op de Centrale Markt; hetgeen een overtreding vormt van een sedert 27 November 1936 door den directeur uitgevaardigde verbod, dat laatstelijk nog eens per kennisgeving 16 Juli 1942 is in herinnering gebracht.

Genoemde contrôleurs zijn dezerzijds gehoord, waarbij zij het gepleegde feit erkenden; van dit verhoor doen wij U hierbij een verslag in duplo toekomen.

Wij zijn van meening, dat beide contrôleurs voor hun handelwijze door den Burgemeester moeten worden gestraft en stellen U voor Nieuwenhuys een schriftelijke berisping te doen geven en Vis 1 dag te doen schorsen, zonder behoud van wedde.

Een staat van dienst en een straffenlijst over de laatste 5 jaren van de betreffende ambtenaren worden in bijlage dezes overgelegd.

De Gemeentelijke Adviseur voor De Directeur,
Voedings- en Distributieaange-
legenheden, Het document is een formeel strafvoorstel gericht aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. De kern van de zaak betreft corruptie en het niet naleven van de ambtelijke integriteit door twee controleurs op de Centrale Markt: J.H. Nieuwenhuys en J. Vis.

• De vergrijpen:
  1. Het aannemen (eigenlijk: uitlokken) van geschenken (groenten). Dit was een directe schending van het ambtenarenreglement.
  2. Specifiek voor controleur Vis: Het zelf kopen van groenten op de markt waar hij toezicht hield. Dit was streng verboden om belangenverstrengeling te voorkomen en de distributieketen zuiver te houden.
• De voorgestelde straffen: De straffen zijn relatief licht: een schriftelijke berisping voor Nieuwenhuys en één dag schorsing zonder loon voor Vis. Dit suggereert dat de hoeveelheid aangenomen goederen wellicht beperkt was, of dat dit type "kleine corruptie" ondanks de regels veel voorkwam.
• Administratieve proces: Het document toont een zorgvuldige bureaucratische afhandeling: er is een rapport van de marktmeester, de verdachten zijn gehoord, ze hebben bekend, en hun staat van dienst is bijgevoegd. Dit document is gedateerd in november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze periode kenmerkte zich door extreme schaarste, strenge rantsoenering en een bloeiende zwarte markt.

De Centrale Markt in Amsterdam was het zenuwcentrum van de voedselvoorziening. Controleurs hadden hier een machtige positie; zij bepaalden wie wat kreeg en of de regels werden nageleefd. In een tijd van honger was het aannemen van "geschenken" in de vorm van voedsel een zeer gevoelige kwestie.

De autoriteiten (zowel de Nederlandse gemeente als de Duitse bezetter) hadden er groot belang bij dat de distributie ordelijk verliep om onrust onder de bevolking te voorkomen. Hoewel de straf hier licht lijkt, was het toezicht op dergelijke ambtenaren in oorlogstijd extra streng omdat elke vorm van 'lekken' in de voedselketen de officiële distributie in gevaar bracht. De verwijzing naar de kennisgeving van 16 juli 1942 onderstreept dat de regels tijdens de bezetting nogmaals expliciet waren aangescherpt.