Getypte brief of rapport (mogelijk een kopie of concept), met handgeschreven toevoeging. Vermoedelijk geschreven kort na 11 oktober 1942 (verwijst naar overleg op "11 dezer"). concept HB.

Visch(aal) van Durgerdam.

    Voor wat deze aangelegenheid betreft mogen wij U kortheidshalve verwijzen naar ons rapport van 25 September 1942 no.46a/4/70 M. Met Uw brief van 8 October 1942 no.768 L.M. machtigde U ons om over deze aangelegenheid met de Nederlandsche Visscherij Centrale overleg te plegen. Dit overleg heeft eveneens op 11 dezer met den Directeur der Nederlandsche Visscherij Centrale plaatsgevonden, doch het heeft niet geleid tot het door ons gewenschte resultaat. De Nederlandsche Visscherij Centrale is namelijk niet bereid om de te Durgerdam aangevoerde aal rechtstreeks naar Amsterdam te dirigeeren, aangezien daardoor Monnikendam, dat grootendeels op deze aanvoeren is aangewezen, geheel zou worden uitgeschakeld. In Monnikendam zijn groote rookerijen gevestigd, die bij de door ons voorgestelde regeling ernstig zouden worden benadeeld. De Centrale verwacht overigens niet, dat, wanneer de aal naar Amsterdam in plaats van naar Monnikendam zou moeten worden gezonden, nog ongeacht de transportbezwaren, die hieraan zijn verbonden, de ongeoorloofde handelingen te Durgerdam zouden zijn uitgeschakeld. De heer Haasnoot verklaarde zich evenwel bereid om te overwegen voor het hoogseizoen te Durgerdam een speciale contrôleur te stationneeren.

    Wij stellen U voor om voorloopig hiervan het resultaat af te wachten. Dit document betreft een administratieve kwestie over de distributie van vis (specifiek aal) vanuit Durgerdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een conflict tussen twee belangen:

1. Handhaving: De opstellers van het document wilden de aal rechtstreeks naar Amsterdam sturen om "ongeoorloofde handelingen" (waarschijnlijk zwarte handel of illegale verkoop) in Durgerdam tegen te gaan.
2. Economische stabiliteit: De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) verzette zich hiertegen omdat de rokerijen in Monnikendam voor hun voortbestaan afhankelijk waren van de aanvoer uit Durgerdam.

De directeur van de NVC, de heer Haasnoot, stelt een compromis voor: geen wijziging in de transportroute, maar de inzet van een speciale controleur in Durgerdam tijdens het hoogseizoen om de illegale handel in te dammen. Het document dateert uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een systeem van centrale distributie en prijsbeheersing. De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) speelde hierin een cruciale rol als toezichthouder op de visserijsector.

De "ongeoorloofde handelingen" waarover gesproken wordt, verwijzen naar de bloeiende zwarte markt. Omdat veel goederen op de bon waren of centraal werden ingevorderd, probeerden vissers en handelaren hun waren buiten de officiële kanalen om te verkopen voor hogere prijzen. Durgerdam en Monnikendam, beide gelegen aan het IJsselmeer (toen nog vaak de Zuiderzee genoemd in de volksmond, hoewel de Afsluitdijk al voltooid was), waren belangrijke knooppunten in de aalvisserij. De tekst illustreert de voortdurende strijd van de autoriteiten om grip te houden op de voedselstromen terwijl ze tegelijkertijd rekening moesten houden met de bestaande lokale infrastructuur, zoals de visrokerijen.