Handgeschreven brief (verklikkerbrief/aangifte). 1 juni 1943. No. 46a/211/1 M. 1943 6/6
em. pol. [onleesbaar] 46a/211/2
Amsterdam 1-6-43

Mijnheer met deze wil ik u inlichte
over de Woeker winst die er met gepelde
Garnale op de Willemstraat worde gemaakt
die worde daar voor 3 gulde per pond verkocht
bij tante Door willemstraat 97 huis er worde elke
dag 6 kiste ook wel 10 kiste na binne gebragt
dat is van Door en Sien Van der horst en
get vleesman die heb zelf een mooi Winkelhuis
in de tweede Goudbloemdwarsstraat n 3 maar daar
word geen Garnaaltje verkocht alles bij Door
want daar worde hoogstens 20 a 25 mensche aan
een kilo garnale geholpe en dan zegge ze uit
verkocht maar het publiek weet dat de rest dan
dan door hun binnen pepeld word en dan
brengt Door haar man ze met de viets na de
vaste klante voor de woeker prijs van 3 gulde per
pond ook kome de vaste mensche ze weg hale
dan kloppe ze tege het raam en worde binne
gelate wij zien dagelijks aan de hoeveelheid
doppe die er weg gegooid worde dat het veel is
Vrijdags en zaterdags het meest. als wij om * Inhoud: Een anonieme briefschrijver meldt illegale handel en prijsopdrijving (woekerwinst) van gepelde garnalen in de Amsterdamse Jordaan.
* Betrokkenen: "Tante Door" (Willemstraat 97) en "Sien Van der Horst" samen met een zekere "Vleesman" (Tweede Goudbloemdwarsstraat 3).
* Modus operandi: De brief beschrijft hoe grote hoeveelheden garnalen (6 tot 10 kisten per dag) naar binnen worden gebracht. Slechts een fractie wordt officieel verkocht om de schijn op te houden ("uitverkocht"). De rest wordt binnenshuis gepeld ("pepeld") en tegen woekerprijzen (3 gulden per pond) zwart verkocht aan vaste klanten, die via het raam contact zoeken of de bestelling per fiets bezorgd krijgen.
* Bewijs: De schrijver wijst op de enorme hoeveelheid weggegooide garnalendoppen als bewijs voor de omvang van de handel. Deze brief dateert uit juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Vanwege de oorlogsschaarste was er een streng distributiesysteem en prijsbeheersing van kracht. "Woeker" (het vragen van excessieve prijzen op de zwarte markt) werd streng gestraft door de Economische Opsporingsdienst (EOD) of de Economische Politie.

Dergelijke verklikkerbrieven waren tijdens de bezetting aan de orde van de dag. Ze werden vaak geschreven uit morele verontwaardiging over onrechtvaardige verdeling van schaarse goederen, maar soms ook uit jaloezie of persoonlijke vetes. De vermelding van "viets" (fiets) en de dialectvormen ("mensche", "na binne gebragt") zijn kenmerkend voor de tijdsgeest en de sociale achtergrond van de Jordaan in die periode. Politie