Handgeschreven concept-besluit of ambtelijke notitie. (Opmerking: Doorgehaalde tekst is aangegeven met [doorgehaald], tussenvoegingen met [ingevoegd].)

2

Wij stellen U voor, [doorgehaald: goed te keuren], [ingevoegd: mede te deelen], dat de [doorgehaald: marktambtenaar] [doorgehaald: de] de volgende regeling voor het bepalen van de volgorde, waarin visch kan worden gekocht [doorgehaald: goed te keuren] [ingevoegd: vast te leggen].

Om 9.30 uur wordt de rij door den marktambtenaar gefixeerd. Hij deelt deze rij in 5 of 6 deelen, al naar gelang de [doorgehaald: lengte] grootte van de rij. [ingevoegd: Hij draagt zorg dat] Tusschen elk deel van de rij voldoende tusschenruimte wordt in acht genomen. Vervolgens loot hij, in welke volgorde de verschillende deelen van de rij voor visch in aanmerking zullen kunnen komen. Om 9.20 uur weet de marktambtenaar reeds, hoeveel kooplieden met visch zijn te verwachten, zoodat hij dan bijv. de drie [doorgehaald: hoogste nummers] [ingevoegd: laatst gelote deelen] van de rij kan mededeelen, dat zij niet langer behoeven te wachten.

Het publiek, dat na 9.20 uur zich aan de rij wenscht aan te sluiten, moet vanzelfsprekend wachten, totdat alle deelen van de rij, die aan de loting hebben deelgenomen, zijn afgewerkt.

[In de marge:] Tenslotte
Wij merken [doorgehaald: tevens] op, dat een verdeeling der rij in 5 of 6 deelen en de daarop volgende loting vanzelfsprekend niet geheel bevredigend kan werken. [Grote tekstpassage doorgehaald: Ook hebben wij overwogen om alle menschen in 5-mansrijen aan de loting te doen deelnemen n.l.: het publiek wordt in reeksen van 5 opgesteld; indien er 100 reeksen zijn, wordt aan iederen eerste van de reeks een lootje gegeven. De marktambtenaar loot daarna voor de volgorde van elk der reeksen.] [ingevoegd: Bij deze loting] is te verwachten, dat zeer veel meer menschen naar de markten zullen komen om hun geluk te probeeren, waardoor de orde dagelijks in gevaar zal worden gebracht; bovendien zal het in de practijk groote moeilijkheden opleveren om na de loting de reeksen in hun juiste volgorde te plaatsen. Ten slotte zal met de uitvoering van een en ander veel tijd zijn gemoeid, welke tijd evenwel, bij groote toevoer niet beschikbaar is.

Naar onze meening geniet daarom ons genoemde gedachte de voorkeur.

Evenwel meenen wij, dat deze regeling toch voldoende verbetering brengt om niet aan U te vragen haar goedkeuring eraan te willen hechten. * Inhoud: Het document beschrijft een voorgestelde regeling voor het ordelijk verloop van de visverkoop op een markt. Vanwege de grote drukte of schaarste wordt een systeem voorgesteld waarbij de wachtrij in segmenten wordt verdeeld. Door middel van loting wordt de volgorde van deze segmenten bepaald. Dit systeem stelt de marktmeester in staat om mensen achteraan de rij vroegtijdig naar huis te sturen als de voorraad vis naar verwachting ontoereikend is.
* Argumentatie: De auteur weegt verschillende methoden af. Een systeem met individuele loting of zeer kleine groepjes (rijen van 5) wordt verworpen. De redenen hiervoor zijn:
1. Het zou "gelukszoekers" aantrekken, wat de openbare orde in gevaar brengt.
2. Het is logistiek te complex om kleine groepjes na loting weer in de juiste volgorde te krijgen.
3. Het kost te veel tijd bij een grote aanvoer van vis.
* Stijl: Formeel-ambtelijk, met veel aandacht voor procesbeheersing en handhaving van de openbare orde. * Datering: Op basis van de spelling (bijv. de uitgang '-en' bij 'menschen' en 'tusschen') en de terminologie, dateert het document waarschijnlijk uit de eerste helft van de 20e eeuw (ca. 1920-1945).
* Historische achtergrond: De noodzaak om wachtrijen voor voedsel ("visch") strikt te reguleren via lotingssystemen is zeer kenmerkend voor periodes van schaarste en rantsoenering, in het bijzonder tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De angst voor het in gevaar brengen van de "orde" door drommen mensen die hun "geluk komen probeeren" wijst op een situatie waarin de vraag het aanbod verre oversteeg.
* Rol: De "marktambtenaar" fungeert hier als regisseur van de schaarste, waarbij bureaucratische middelen (loting, segmentering) worden ingezet om sociale onrust te voorkomen.