Officiële mededeling (bekendmaking). 12 februari 1944. De waarnemend Politiepresident, namens deze: C. Bakker (Hoofd van de Bestuursdienst). [St]aatspolitie te Amsterdam

Bestuursdienst
Bur. Algemeene Dienstzaken
Rubriek B no. 31
ONDERWERP:
Verkoop van visch

MEDEDEELING, uitgegeven door den wnd. Politiepresident, aan alle bureaux, posthuizen en de Tulpkazerne op Zaterdag 12 Februari 1944.

Doss. M. 2a, No. 9822 b '43 S.
Overeenkomstig den inhoud van Mededeeling Rubriek B., no. 131, d.d. 9 September 1943, van den Bestuursdienst, Bureau Algemeene Dienstzaken, onderwerp: Verkoop van visch, en het daarop gevolgde telegram no. 8, d.d. 18 December 1943, aan H.H. Afdeelingscommandanten, wordt, bij wijze van ordemaatregel, bij de plaatsen, waar onder toezicht van een marktambtenaar visch aan het publiek wordt verkocht, vóór 10 uur geen queue-vorming toegelaten, terwijl om 10.15 uur door loting wordt uitgemaakt, in welke volgorde de groepen, waarin het publiek door den marktambtenaar wordt verdeeld, voor visch in aanmerking kunnen komen.
In aangehaalde Mededeeling werd verder naar voren gebracht, dat eenzelfde gedragslijn voorloopig nog niet zou worden gevolgd voor den middagverkoop van visch.
Inmiddels is het echter, vooral ook in het belang van het publiek, wenschelijk gebleken, dat, met behoud van bedoelde regeling voor den ochtendverkoop, eveneens voor den middagverkoop een dergelijke ordemaatregel wordt getroffen.
In verband hiermede mag de queue-vorming bij de plaatsen, waar onder toezicht van een marktambtenaar visch aan het publiek wordt verkocht, met ingang van Maandag 14 Februari 1944, des middags niet vóór 14.30 uur worden toegelaten; de loting door de groepen, waarin het publiek daarop door den marktambtenaar wordt verdeeld, zal dan om 14.45 uur plaats vinden.
Ik verzoek H.H. Afdeelingscommandanten, zoowel bij den ochtendverkoop, als bij den middagverkoop het noodige toezicht te doen houden en den betrokken marktambtenaren de vereischte medewerking te doen verleenen.
Tevens moet elke queue-vorming bij meerbedoelde vischverkoop-plaatsen vóór 10 en 14.30 uur en het blijven staan van publiek na afloop van den ochtendverkoop zoo streng mogelijk worden tegengegaan.

De wnd. Politiepresident,
namens dezen
Coll. Het Hoofd van den Bestuursdienst,
v.d.M./Ga. K 9665 C. Bakker. Dit document is een administratieve verordening die gericht is op het handhaven van de openbare orde tijdens de schaarse voedselvoorziening in oorlogstijd. De kern van de maatregel is het verbieden van "queue-vorming" (rijvorming) vóór een bepaald tijdstip en het introduceren van een lotingsysteem.

De belangrijkste punten zijn:
* Lotingsysteem: Om te voorkomen dat mensen urenlang van tevoren in de rij gaan staan voor vis, wordt de volgorde van verkoop bepaald door loting onder aanwezige groepen op een vastgesteld tijdstip (10.15 uur voor de ochtend, 14.45 uur voor de middag).
* Handhaving: Afdelingscommandanten van de politie krijgen de opdracht streng toe te zien op het verbod om vóór de gestelde tijden (10.00 en 14.30 uur) samen te scholen of in de rij te gaan staan.
* Uitbreiding: De regeling bestond al voor de ochtendverkoop (sinds september 1943) en wordt met dit besluit uitgebreid naar de middagverkoop vanaf maandag 14 februari 1944. Het document dateert uit februari 1944, een periode van diepe schaarste in het bezette Nederland. Voedsel, waaronder vis, was schaars en de vraag overtrof het aanbod ruimschoots. Lange rijen voor winkels en marktkramen waren een dagelijks verschijnsel en vormden een potentieel risico voor de openbare orde en onrust onder de bevolking.

De "Staatspolitie te Amsterdam" stond in deze fase van de oorlog onder direct toezicht en gezag van de Duitse bezetter. De maatregel wordt gepresenteerd als zijnde "in het belang van het publiek", maar diende primair om samenscholingen te voorkomen die tot protesten of onlusten zouden kunnen leiden. De vermelding van de Tulpkazerne is historisch relevant; dit was een belangrijke uitvalsbasis voor de politie (en de Marechaussee) in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren.