22 juni 1943. De ondergetekenden (waarschijnlijk ambtenaren of vertegenwoordigers van de vissector/distributiedienst, namen niet zichtbaar op dit blad). Concept-plan
klantenbinding met een
vischkaart.

22 Juni 1943.

de Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Hiermede hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat de tweede ondergeteekende op initiatief van het R.B.V.V.O. werd uitgenodigd voor een bespreking, welke op 1 Juni jl. plaats had, over het vraagstuk der vischvoorziening van de groote steden. AAN DEZE bespreking, welke stond onder leiding van Dr. Dols, hoofd van de afdeeling Voedingsvraagstukken van bovengenoemd bureau, werd deel genomen door vertegenwoordigers van het R.B.V.V.O., door den Directeur van de Nederlandsche Visscherij Centrale en den Heer Vijftigschilt van deze Centrale en door den tweeden ondergeteekende.
Door den vertegenwoordiger van het R.B.V.V.O. werd aan het Gemeente Bestuur van Amsterdam het verzoek gericht om een concept-plan op te stellen ter verbetering van de vischregeling in de groote stede op basis van een klantenbinding en met gebruikmaking van een vischkaart. Bovengenoemde regeeringsinstanties zouden eveneens trachten een zoodanige regeling te ontwerpen, waarna een nieuwe bespreking zou worden gehouden waarin zou worden getdacht [sic] tot een definitief plan te komen. De regeling werd getdacht [sic] om bijwijze van proef in de steden Amsterdam, Den Haag en Utrecht in te voeren.
Nadat Uwe goedkeuring was verkregen hebben wij bovenstaande zaak ter hand genomen; het resultaat doen wij U in bijlage dezes in den vorm van een concept-plan met een toelichting toekomen. Een en ander is in eenige besprekingen met vertegenwoordigers van den Distributiedienst (Mr. Barth) en van den handel (de heeren Lammers voor den straathandel en Bohne winkeliers besproken).
Bij kennisnaming zal U blijken, dat de nieuwe regeling is gebaseerd op het principe, dat alle burgers naar volgorde waarop zij ingeschreven staan een gelijke hoeveelheid visch zullen kunnen verkrijgen, waarvoor de vischkaart is ontworpen, terwijl een klantenbinding-regeling is uitgewerkt om te bereiken, dat het beschikbaar stellen der visch op georganiseerde wijze geschiedt, zoodat een rijvorming als tegenwoordig het geval is wordt voorkomen. De bestaande regeling is hoofdzakelijk gericht op controle van hoeveelheid en prijs, om welke reden de straathandel op een aantal markten is geconcentreerd.
Wij voelen ons verplicht Uw aandacht er op te vestigen, dat naar onze verwachting zal blijken dat aan het plan in de practijk verschillende bezwaren zijn verbonden. In de eerste plaats hebben deze betrekking op de bevoorrading van den handel op de Vischmarkt en in de tweede plaats op het vaststellen van het aantal klanten, dat per handelaar moet worden ingedeeld. Deze bezwaren worden veroorzaakt door het verdeelingsstelsel der enkele en dubbele toewijzingen zooals dit op de Vischmarkt bestaat; zij zouden kunnen ondervangen worden door * Taalgebruik: Het document is geschreven in de destijds gebruikelijke formele ambtelijke stijl ("hebben de eer U te berichten", "bijwijze van proef"). Opvallend is de archaïsche spelling (vischkaart, groote steden, ondergeteekenden).
* Typos: Er komen opvallende typefouten voor, zoals "getdacht" (tweemaal), wat waarschijnlijk "gedacht" of "getracht" had moeten zijn.
* Kernproblematiek: Het document kaart de chaos in de visvoorziening aan. In 1943 was er door de oorlogssituatie grote schaarste. De "rijvorming" (lange wachtrijen) was een groot sociaal en logistiek probleem.
* Oplossing: Men stelt twee instrumenten voor:
1. De Vischkaart: Een distributiebon specifiek voor vis om een eerlijke verdeling te garanderen.
2. Klantenbinding: Consumenten worden verplicht hun vis bij een vaste handelaar te kopen. Dit voorkomt dat mensen meerdere rijen afgaan en maakt de planning voor handelaren makkelijker.
* Beperkingen: De schrijvers uiten direct hun zorgen over de praktische uitvoering, specifiek over de logistiek op de centrale Vischmarkt en de verdeling van klanten over de beschikbare handelaren. Dit document stamt uit het midden van de Tweede Wereldoorlog (juni 1943). Nederland was bezet door Nazi-Duitsland en de voedselvoorziening stond onder enorme druk.

• R.B.V.V.O.: Dit staat voor het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd. Dit bureau was verantwoordelijk voor de distributie en productie van voedsel.
• Distributiesysteem: Naarmate de oorlog vorderde, werden steeds meer producten "op de bon" gezet. Vis was een belangrijk alternatief voor vlees, maar de aanvoer was grillig door de beperkingen op de visserij in de Noordzee (vanwege mijnen en militaire zones).
• Sociale onrust: Wachten in de rij was een dagelijkse realiteit voor huisvrouwen. Lange rijen waren niet alleen inefficiënt, maar ook broedplaatsen voor ontevredenheid en protest tegen het bezettingsregime. Het voorkomen van "rijvorming" had dus zowel een logistiek als een politiek doel.
• Locatie: Hoewel gericht aan de wethouder "alhier", wijzen de namen van de markten en de betrokkenen sterk op Amsterdam als de plek van opstelling. De proef zou echter worden uitgebreid naar de gehele Randstad (Den Haag, Utrecht).