Officieel memorandum / besluit met betrekking tot distributie. 7 juni 1943. -c-

de hierboven aangegeven wantoestanden voor zoover dit mogelijk is een einde te maken. Dit is m.i. te bereiken door de uitgifte van een vischkaart aan ieder gezin. Op deze kaarten kunnen vier kolommen worden aangebracht e wel een voor zee- of zoetwatervisch, een voor levende- of gerookte aal, een voor garnalen en een voor overige gerookte vischsoorten.

De houder(ster) van de kaart kan dan voor het gezin een vooraf vastgestelde hoeveelheid van iedere soort koopen. Van iederen koop wordt in de daarvoor aangegeven kolom den datum waarop gekocht wordt met inkt of aniline-potlood vermeld. De winkeliers moeten tot het invullen van de data worden verplicht. terwijl op de markten de ambtenaren de data invullen.

Bepaald kan worden, dat ten hoogste eenmaal per maand een der vischsoorten kan worden gekocht. Het publiek is vrij te koopen waar het wil, te wijl iedere winkelier verplicht is om aan een houder(ster) van een kaart, zoo deze aan de beurt is, visch te leveren.

Dit stelsel is verre van volmaakt, doch er wordt zeker mede bereikt, dat een zeer groot deel der Amsterdamsche gezinnen zich op geregelde tijden van visch kan voorzien.

Bij invoering van dit stelsel zullen zich in de rijen slechts personen kunnen opstellen, die of in het geheel nog geen beurt gehad hebben, of in geen maand visch hebben gekocht. Pas wanneer blijkt, dat er niet voldoende koopers zijn, kan de visch vrij worden verkocht. Van dezen vrijen verkoop wordt echter eveneens de datum genoteerd en pas een maand na dien datum kan weer aanspraak op het koopen van visch worden gemaakt.

De winkeliers moeten worden verplicht om op een bord voor het winkelraam de hoeveelheden en soorten visch, welke zij hebben ontvangen, te vermelden, opdat de koopers direct weten in welke zaken visch verkrijgbaar is.

Niet-naleving van de voor deze regeling gestelde bepalingen moet worden gestraft met uitsluiting van de verdeeling, terwijl bij fraude van de zijde der kaarthouders de kaart onmiddellijk moet worden ingehouden.

Ten slotte wijs ik er op, dat wil dit stelsel eenige kans van slagen hebben, het geheele beschikbare contrôleapparaat - de Politie, de C.C.D., prijsbeheersching, ambtenaren van den Dienst van het Marktwezen - daarbij dient te worden ingeschakeld.

Reeds bij matige aanvoeren dienen op iedere verkoopplaats twee ambtenaren van het Marktwezen aanwezig te zijn. Overwogen zou kunnen worden om dan enkele verkoopplaatsen, namelijk het Stadionplein, de Beethovenstraat en de Jan Evertsenstraat op te heffen.

Tevens dient te worden bepaald, dat voor den eersten verkoop voor negen uur des morgen en voor den tweeden of middagverkoop voor twee uur des middags geen rijen mogen worden gevormd.

Korte samenvatting.:

Ieder gezin wordt in het bezit gesteld van een vischkaart.
De kaart wordt uitgereikt aan de distributie-kantoren.
De houder van een vischkaart kan, indien voldoende visch beschikbaar komt, eenmaal per maand de op de vischkaart aangegeven vischsoorten koopen nl. 1) zee- of zoetwatervisch, 2) levende of gerookte aal, 3) garnalen, 4) overige gerookte vischsoorten.

Indien op een bepaald moment op een verkoopplaats of in een winkel niet voldoende koopers aanwezig zijn of voor een bepaalde vischsoort geen animo is, kan de visch vrij worden verkocht, echter met dien verstande, dat ook deze aankoop in de daarvoor bestemde kolom wordt gedateerd met de aanteekening "vrij".

Op de markten vult de marktambtenaar den datum in, terwijl de winkelier daartoe op straffe van uitsluiting worden verplicht.

De winkeliers moeten onmiddellijk bij aankomst met de visch in hun winkels op een bord de hoeveelheden en de soorten, welke zij hebben aangevoerd, vermelden.

Amsterdam, 7 Juni 1943.
De Inspecteur,

[Handtekening] Dit document is een voorstel of een instructie voor de implementatie van een strikter distributiesysteem voor vis in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

1. Regulering van Schaarste: Door de oorlogsomstandigheden was er een tekort aan voedsel. Vis, die aanvankelijk minder streng gereguleerd was dan vlees of brood, wordt hier onderworpen aan een systeem van "vischkaarten" om "wantoestanden" (zoals vechtpartijen in rijen of zwarte handel) tegen te gaan.
2. Administratieve Controle: Het systeem leunt zwaar op administratie. Elke aankoop moet met inkt of anilinepotlood worden afgetekend. Fraude wordt bestraft met uitsluiting van het systeem.
3. Handhaving: Er is sprake van een brede inzet van overheidsdiensten, waaronder de politie en de C.C.D. (Crisis Controle Dienst). Dit wijst op de militaire/autoritaire context van de tijd.
4. Logistiek en Openbare Orde: Er worden specifieke locaties genoemd (Stadionplein, Beethovenstraat, Jan Evertsenstraat) en er zijn strikte regels tegen het vormen van rijen vóór bepaalde tijdstippen om onrust op straat te voorkomen. In juni 1943 was de Duitse bezetting van Nederland in een grimmige fase beland. De voedselsituatie verslechterde gestaag. Hoewel Nederland een kustland is, was de visserij beperkt door mijnenvelden en het verbod van de bezetter om ver uit te varen (Sperrgebiet). Vis werd hierdoor een schaars luxeproduct.

De genoemde "C.C.D." (Crisis Controle Dienst) was berucht om de strenge controles op zwarte handel en de naleving van de distributiewetten. Het feit dat dit document specifiek Amsterdamsche wijken noemt, toont aan dat de distributie per gemeente georganiseerd werd, waarbij de lokale Inspecteur van de Vischvoorziening verantwoordelijk was voor het bewaren van de orde bij de schaarse aanvoer van vis.