Getypte toelichting / beleidsnota. Toelichting op het plan voor de vischvoorziening der stad Amsterdam door middel van een vischkaart en een klantenbinding.

ad A. Uitreiking van een vischkaart.
Aanvankelijk is overwogen om, evenals bij de brandstoffen-distributie, gezinskaarten uit te reiken. In de practijk levert deze regeling evenwel groote moeilijkheden op. Bovendien moet het onjuist worden geacht elk gezin, ongeacht de grootte, een zelfde hoeveelheid visch te verstrekken.

ad B. Verdeeling op de Vischmarkt.
De thans geldende speciale regeling ten aanzien van de Volendammers geeft in het raam van het nieuwe stelsel groote moeilijkheden. Deze groep is namelijk voor zeevisch en garnalen het geheele jaar in de verdeeling te Amsterdam opgenomen. De aal verdeelen ze echter zelf in Volendam, terwijl zij gedurende die periode, d.i. de zomermaanden tot 1 October, in verband met de hun gedane concessie voor de aal, in het geheel geen zoetwatervisch ontvangen. Deze regeling is bij de hier ontworpen regeling niet vol te houden, aangezien vischkaart en klantenbinding alleen mogelijk zijn, wanneer alle visch op één centraal punt wordt verdeeld. Indien dit namelijk niet zou gebeuren, zouden de beurten van alle kleinhandelaren niet gelijkmatig zijn, waardoor bijv. de klanten, die bij de groep Volendammers zouden zijn ingeschreven, vlugger aan de beurt zouden komen, dan die van de overige kleinhandelaren.

In dit verband moet erop worden gewezen, dat momenteel in het geheel geen aal voor de bevolking beschikbaar is. De te Volendam aangevoerde aal wordt aan de Rüstungs- en aanverwante bedrijven gezonden; de Volendammers ontvangen daarvan, omdat zij deelgenooten zijn in hun coöperatieven afslag, evenwel de volle winst. Wanneer de Volendammers te Amsterdam voor zoetwatervisch zouden worden ingeschakeld, zullen zij de winst van de Rüstungsbedrijven aan Amsterdam moeten overmaken, waar deze winst over alle aalhandelaren zou moeten worden verdeeld.

Zou echter, als gevolg van de invoering van deze regeling, wel weer aal voor de Amsterdamsche bevolking beschikbaar worden gesteld, dan zal ook alle Volendammer aal naar Amsterdam ter verdeeling moeten worden gezonden, zoodat ook dan weer alle kleinhandelaren gelijkelijk hiervan meedeelen. Dit document beschrijft de bureaucratische uitdagingen bij het opzetten van een eerlijk distributiesysteem voor vis in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Twee hoofdpunten vallen op:

1. Individualisering van de distributie: Men stapt af van gezinskaarten (zoals bij kolen gebruikelijk was) naar een systeem dat rekening houdt met de gezinsgrootte, om een eerlijkere verdeling per persoon te bewerkstelligen.
2. Centralisatie van de handel: Er is een conflict tussen de traditionele werkwijze van de Volendammer vissers/handelaren en het gewenste centrale distributiesysteem. De Volendammers hadden privileges en eigen afzetkanalen die een "gelijke beurt" voor alle Amsterdamse handelaren en klanten in de weg stonden. Het document pleit voor het opheffen van deze uitzonderingspositie om schaarste gelijkmatig te verdelen. Het document dateert uit de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Dit is onomstotelijk vast te stellen door de term "Rüstungs- en aanverwante bedrijven". Dit verwijst naar de Duitse oorlogsindustrie.

De tekst onthult een schrijnende realiteit van de bezetting: de vis (in dit geval aal/paling) die in Nederland werd gevangen, was "in het geheel geen" meer beschikbaar voor de eigen bevolking, maar werd direct opgeëist voor de Duitse oorlogsindustrie (als voedsel voor arbeiders of militairen). De discussie in het document is dus deels theoretisch: men ontwerpt een systeem voor het geval er ooit weer vis beschikbaar komt voor de Amsterdamse burger, terwijl de huidige opbrengst direct naar de bezetter vloeit.