Ambtelijke toelichting / Concept-nota betreffende de visdistributie. Toel -2-

[Marginalia linksboven:]
Zo betalen van leges - plus - [onleesbaar]

Wij achten het, ten einde de klantenbinding technisch uitvoerbaar te maken, dringend noodzakelijk dat alle te Amsterdam optredende kleinhandelaren worden bevoorraad vanuit een centraal punt i.c. de Gemeentelijke Vischmarkt. Alle voor Amsterdam bestemde visch zal naar deze markt moeten worden gedirigeerd.

Voordat met de klantenbinding een aanvang zal worden gemaakt, zal een uitspraak moeten zijn gevallen over het al dan niet opnemen van de visch- en fruitzaken in de vischverdeeling. Zie hiervoor nader de toelichting onder M.

[Marginalia midden-links, in cirkel met een 'X':]
Stuk rookers aal

Voorts moet worden gewezen op de groep rookers van aal, een ......tal. Deze handelaren krijgen uitsluitend versche aal toegewezen, welke zij zelf rooken en daarna gerookt op de hun aangewezen verkoopplaats aanvoeren. Indien het thans geldende besluit in zake het zenden van alle aal naar Rüstungs- en aanverwante bedrijven zou worden gehandhaafd, is er voor deze groep geen emplooi meer in den vischhandel, tenzij zou worden besloten om hen geheel in den verschen vischhandel op te nemen, hetgeen zij reeds hebben verzocht. In dat geval worden zij precies als de overige versche vischhandelaren in de regeling opgenomen.

ad.C. Aantal klanten bij iederen kleinhandelaar.

[Marginalia links, met blauw potlood:]
Controleren!

Als basis voor de berekening wordt aangenomen, de verdeeling van grove zeevisch, waarin alle kleinhandelaren in versche visch voor gelijke toewijzing zijn opgenomen. Op grond van de cijfers van 1942 is bekend, dat tegen 6 toewijzingen zeevisch 1 toewijzing zoetwatervisch staat. Verder is bekend, dat 116 kleinhandelaren een dubbele toewijzing zoetwatervisch en 204 een enkele toewijzing zoetwatervisch ontvangen.

Per beurt is dus 116 x 80 pond en 204 x 40 pond zoetwatervisch noodig = 17.440 pond.

Per beurt zoetwatervisch is dus noodig aan zeevisch: 6 x 17.440 pond = [doorgehaald: 122.080 pond visch.] [Handgeschreven boven doorhaling: 104 640].

Om 700.000 klanten aan ½ pond visch te helpen moeten er 350.000 / 122.080 = 2,8 beurten zoetwatervisch worden gegeven; 2,8 beurt = 122.080

2,8 x 17.440 pond = 48.832 pond. Bij 48.832 pond zoetwatervisch worden 6 x 48.832 pond zeevisch toegewezen of 325/292992/ = 9 beurten.

AANTAL TE BEDIENEN KLANTEN.

--- * Bureaucratische controle: De tekst benadrukt de noodzaak van centralisatie via de Gemeentelijke Vischmarkt. Dit was essentieel voor de bezetter en de lokale overheid om de distributie en rantsoenering (klantenbinding) volledig te beheersen.
* Economische uitbuiting: De passage over de "Rüstungs- en aanverwante bedrijven" (de Duitse oorlogsindustrie) is cruciaal. Het toont aan dat hoogwaardige producten zoals paling direct werden opgeëist voor Duits gebruik, waardoor de lokale middenstand (de rookers) in hun bestaan werd bedreigd.
* Reken- en conceptfouten: Het document bevat duidelijke sporen van een 'werkdocument'. Er zijn handgeschreven correcties in de berekeningen (bijv. de wijziging van 122.080 naar 104.640). De opmerking "Controleren!" in de kantlijn suggereert dat de ambtenaar twijfelde over de statistische basis van de verdeling.
* Schaarsheidsindicatie: De berekening gaat uit van slechts een half pond vis per klant, wat typerend is voor de krapte in de voedselvoorziening tijdens de latere oorlogsjaren.

--- Dit document biedt een inkijkje in de Amsterdamse distributie-organisatie tijdens de Duitse bezetting. Amsterdam had destijds ongeveer 800.000 inwoners; de genoemde 700.000 klanten suggereren dat men rekende met de effectieve populatie die op dat moment afhankelijk was van officiële rantsoenen (mogelijk met uitsluiting van specifieke groepen of rekening houdend met onderduikers/evacuatie). Het illustreert de verschuiving van een vrije markt naar een door de overheid gedicteerde planeconomie, waarbij elk pond vis rekenkundig werd verantwoord.