Afschrift van een rapport/brief betreffende de groentenvoorziening.
Origineel
Afschrift van een rapport/brief betreffende de groentenvoorziening. Amsterdam, 22 Augustus 1942. (Opmerking: De tekst wordt letterlijk overgenomen, inclusief de toenmalige spelling en interpunctie.)
AFSCHRIFT.
no.763 L.M.1942. HB.
(Handgeschreven in potlood/inkt bovenaan:)
Ma. Rienstra / Kl. Kammers
7 uur / Bohne
Mr. Baeth
Aan den Heer Burgemeester
van Amsterdam,
Raadhuis.
Amsterdam, 22 Augustus 1942.
Zeer onlangs heb ik een bijeenkomst belegd met vertegenwoordigers van den groenten- en aardappelhandel, het Markt- en het Veilingwezen en den gemeentelijken Distributiedienst, teneinde hun meening te vernemen over de noodzakelijkheid en mogelijkheid van het treffen van maatregelen voor een bevredigende voorziening van de Amsterdamsche bevolking van groenten.
Eenparig waren de aanwezigen van oordeel, dat ongeveer tegen het aanbreken van den herfst een ingrijpen van de Overheid geboden is. Dit zou moeten beginnen met een ordening van de aanvoeren ter markt en het invoeren van een verdeelingssysteem onder de daarvoor in aanmerking komende plaatselijke groentehandelaren.
Ter vergadering werd vernomen, dat een dergelijk plan bij den Heer Directeur-Generaal voor de Voedselvoorziening in voorbereiding is.
Aannemende, dat dit plan tijdig tot uitvoering komt en dat het niet in het voornemen ligt de groenten te betrekken in het landelijke distributiesysteem, dat voor de overige levensmiddelen geldt, werd overwogen, welke plaatselijke regeling zou kunnen worden toegepast; in het hiernavolgende is in grove trekken geschetst, hoe men zich deze regeling dacht.
Aan ieder, die op wettige wijze in het bezit van een stamkaart is, wordt een inschrijvingskaart in duplo uitgereikt volgens bijgaand model. De handelaar behoudt het eene deel, de klant het andere. De handelaar legt een inschrijvingslijst volgens voorgeschreven model aan, waarop zijn klanten in volgorde van aanmelding staan geboekt. Het nummer van den klant wordt zoowel op de inschrijvingskaarten als op de lijsten vermeld.
Zoodra de inschrijvingstermijn afgeloopen is, levert de handelaar de kaarten en de lijsten in bij de instantie, welke daarvoor wordt aangewezen. Hij ontvangt daarvoor een toewijzingskaart volgens bijgesloten model. Het aantal ingeschreven klanten volgens stamkaart hierboven vermeld, blijkende uit de toewijzingskaart, vormt de basis voor de bevoorrading van den handelaar op de markt. Bij deze bevoorrading kan zooveel mogelijk rekening worden gehouden met de in de verschillende stadsbuurten bij voorkeur gewenschte groentensoorten.
Het kan voorkomen, dat personen om een of andere reden geen groentehandelaar kunnen vinden of van groentehandelaar wenschen te veranderen. In deze gevallen moet een daartoe in te stellen instantie bevoegd zijn, een groentehandelaar aan te wijzen. Diens toewijzingskaart en sterktestaat worden dienovereenkomstig gewijzigd en de wijzigingen worden aan de Centrale Markt medegedeeld.
Teneinde deze wijzigingen aan te brengen, wordt op de achterzijde van de toewijzingskaart de volgende regel meermalen onder elkaar opgenomen: "..........194., gewijzigd in .........klanten(dienststempel).
Iedere houder van een inschrijvingskaart komt in aanmerking voor een nader vast te stellen gewichtshoeveelheid groenten. Het hangt van den aanvoer af, of hij dit kwantum iederen dag, dan wel eens in de zooveel dagen ontvangt.
De centrale markt maakt elken ochtend het percentage bekend, dat aan groenten zal worden toegewezen.
De detaillisten kunnen dien dag een overeenkomstig percentage van hun klanten helpen. Zij bepalen hoeveel klanten dit zijn en vermelden de volgnummers(te beginnen met het laagste volgnummer en vervolgens opklimmend) met cijfers van ten minste 10 cm. hoog op een, voor het publiek vanaf de straat duidelijk waarneembare plaats. Den volgenden dag
(Document breekt hier af) Dit document is een voorstel voor een lokaal distributiesysteem voor groenten in Amsterdam. In de zomer van 1942 werd de schaarste aan verse producten nijpend. Omdat groenten (anders dan houdbare producten) nog niet in het landelijke bonnensysteem waren opgenomen, stelt men hier een eigen Amsterdams systeem voor:
1. Registratie: Burgers moeten zich met hun stamkaart inschrijven bij een vaste groenteman.
2. Toewijzing: De hoeveelheid groenten die een winkelier op de Centrale Markt krijgt, wordt gebaseerd op het aantal geregistreerde klanten.
3. Beperkte verkoop: Bij tekorten wordt gewerkt met een roulatiesysteem. De winkelier plaatst grote nummers (minimaal 10 cm hoog) voor het raam om aan te geven welke klanten die dag aan de beurt zijn.
De Romeinse cijfers in de marge markeren de kernpunten: (I) De noodzaak tot ingrijpen, (II) De administratieve procedure van inschrijving, en (III) De praktische uitvoering van de bevoorrading. Het document dateert van augustus 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd in deze periode steeds problematischer door vorderingen van de bezetter en haperende distributie. De genoemde "Directeur-Generaal voor de Voedselvoorziening" (destijds de heer Louwes) was verantwoordelijk voor het complexe systeem van distributie en prijsbeheersing. De handgeschreven namen bovenin (o.a. Rienstra, Bohne, Baeth) verwijzen waarschijnlijk naar ambtenaren of adviseurs van de burgemeester die bij de besluitvorming betrokken waren. De burgemeester van Amsterdam was in deze periode de pro-Duitse Edward Voûte.