Getypte brief/rapportage (Pagina 2 van een groter geheel). -2-

worden eerst die klanten opgeroepen, wier nummer nog niet aan de beurt is geweest, weer te beginnen met het laagste volgnummer, en vervolgens opklimmend.
Voorbeeld:
Heeft een groentehandelaar b.v. een toewijzingskaart voor 200 klanten en is de hoeveelheid groenten per klant b.v. bepaald op 250 gram en krijgt hij toegewezen b.v.,

Maandag 50 kg. groenten, dan helpt hij de volgnrs. 1/200
Dinsdag 25 " " " " " " " 1/100
Woensdag 10 " " " " " " " 101/140
Donderdag 25 " " " " " " " 141/200, 1/40
Vrijdag 25 " " " " " " " 41/140
Zaterdag 15 " " " " " " " 141/200

Het zou kunnen gebeuren, dat in voornoemd geval de detaillist wel 50 kg. groenten toegewezen krijgt, doch hiervan 25 kg. clandestien verkoopt en in plaats van de volgnummers 1 t/m 200, de volgnummer 1 t/m 100 oproept.
Hiertegen kan op de volgende wijze worden opgetreden. Enkele contrôleurs worden met het toezicht op de groentehandelaren belast. Deze contrôleurs zijn in het bezit van een lijst van de in hun wijk gevestigde groentehandelaren, met het aantal klanten, dat bij iederen handelaar is ingeschreven.
Daar de centrale markt elken ochtend het toewijzingspercentage bekend maakt, weten de contrôleurs hoeveel klanten elke groentehandelaar dien dag kan helpen.
Door nu langs de groentewinkels te gaan, kunnen de contrôleurs aan de hand van de op duidelijke wijze vermelde volgnummers in de etalages van de groentehandelaren, contrôleeren of iedere handelaar wel het juiste aantal klanten oproept. Om te voorkomen, dat van denzelfden klant de inschrijvingskaart meerdere malen op één dag wordt aangeboden, kan de handelaar het beste de volgnummers, die reeds geweest zijn in zijn klantenboek afkruisen.
Wat de kosten van deze regeling betreft, diene het volgende.
Met het aanschaffen en bedrukken van de genoemde kaarten zal een bedrag van rond f 2000,- gemoeid zijn. Hierbij komen die van de lijsten enz. stel + f 1000,-.
Deze kosten en die van de contrôle zouden eventueel bestreden kunnen worden door een geringe heffing ter markt per colli groente.
Het lag volgens de meening der vergadering voor de hand den Distributiedienst bij deze bemoeiingen in te schakelen, daar deze reeds over ter zake geoefende ambtenaren beschikt en met de algemeene materie vertrouwd is. Het zal echter de vraag zijn, of de Heer Secretaris-Generaal van het Departement van Handel Nijverheid en Scheepvaart zijn goedkeuring aan deze medewerking zal hechten.
Het voorgaande samenvattend heb ik de eer, U voor te stellen, mij te machtigen op den grondslag van het hiervorengenoemde schema nadere besprekingen te voeren met het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd en met het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart.

                De Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden,

                (get.) F. van Meurs. Dit document beschrijft een ambtelijk voorstel om de distributie van schaarse goederen (in dit geval groenten) eerlijker en transparanter te laten verlopen.

• Het probleem: Winkeliers (detaillisten) konden een deel van hun toegewezen voorraad achterhouden voor de illegale 'zwarte markt' (clandestiene verkoop). Hierdoor kregen legitieme klanten met distributiebonnen te horen dat de voorraad op was, terwijl de handelaar in werkelijkheid extra winst maakte via de achterdeur.
• De oplossing: Een systeem van volgnummers die zichtbaar in de etalage moesten hangen. Op basis van de dagelijkse aanvoer (toegewezen door de centrale markt) werd berekend welke nummers die dag aan de beurt waren.
• Handhaving: Er wordt voorgesteld om controleurs aan te stellen die controleren of de getoonde nummers in de etalage overeenstemmen met de werkelijke voorraad die de winkelier die ochtend heeft ontvangen.
• Financiering: De kosten (ca. 3000 gulden voor drukwerk) zouden gedekt moeten worden door een kleine heffing per 'colli' (verpakkingseenheid) op de markt. De tekst is een direct overblijfsel van de distributiepolitiek in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Door de blokkades en de vorderingen door de bezetter ontstonden grote tekorten aan voedsel. Het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO) was verantwoordelijk voor het beheer van deze schaarste.

De genoemde "Secretaris-Generaal van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart" was in die tijd een cruciale figuur, aangezien de Nederlandse ministers naar Londen waren gevlucht en de secretarissen-generaal onder direct toezicht van de Duitse bezetter het land bestuurden. Het document illustreert de verregaande bureaucratisering van het dagelijks leven: zelfs de volgorde waarin men bij de groenteboer aan de beurt was, werd onderwerp van officieel beleid en strikte controle.