Officieel ambtelijk voorstel / rapportage (doorslag van een getypt document). F. van Meurs, Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden. -2-

worden eerst die klanten opgeroepen, wier nummer nog niet aan de beurt
is geweest, weer te beginnen met het laagste volgnummer, en vervolgens
opklimmend.
Voorbeeld:
Heeft een groentehandelaar b.v. een toewijzingskaart voor 200
klanten en is de hoeveelheid groenten per klant b.v. bepaald op 250
gram en krijgt hij toegewezen b.v.
Maandag 50 kg. groenten, dan helpt hij de volgnrs. 1/200
Dinsdag 25 "" "" "" "" "" "" 1/100
Woensdag 10 "" "" "" "" "" "" 101/140
Donderdag 25 "" "" "" "" "" "" 141/200, 1/40
Vrijdag 25 "" "" "" "" "" "" 41/140
Zaterdag 15 "" "" "" "" "" "" 141/200

    Het zou kunnen gebeuren, dat in voornoemd geval de detaillist wel

50 kg. groenten toegewezen krijgt, doch hiervan 25 kg. clandestien ver-
koopt en in plaats van de volgnummers 1 t/m 200, de volgnummer 1 t/m
100 oproept.
Hiertegen kan op de volgende wijze worden opgetreden. Enkele con-
trôleurs worden met het toezicht op de groentehandelaren belast. Deze
contrôleurs zijn in het bezit van een lijst van de in hun wijk geves-
tigde groentehandelaren, met het aantal klanten, dat bij iederen hande-
laar is ingeschreven.
Daar de centrale markt elken ochtend het toewijzingspercentage
bekend maakt, weten de contrôleurs hoeveel klanten elke groentehande-
laar dien dag kan helpen.
Door nu langs de groentewinkels te gaan, kunnen de contrôleurs aan
de hand van de op duidelijke wijze vermelde volgnummers in de etalages
van de groentehandelaren, contrôleeren of iedere handelaar wel het
juiste aantal klanten oproept. Om te voorkomen, dat van denzelfden
klant de inschrijvingskaart meerdere malen op één dag wordt aangeboden,
kan de handelaar het beste de volgnummers, die reeds geweest zijn in
zijn klantenboek afkruisen.
Wat de kosten van deze regeling betreft, diene het volgende.
Met het aanschaffen en bedrukken van de genoemde kaarten zal een
bedrag van rond 𝑓 2000,- gemoeid zijn. Hierbij komen die van de lijsten
enz. stel + 𝑓 1000,-.
Deze kosten en die van de contrôle zouden eventueel bestreden kun-
nen worden door een geringe heffing ter markt per colli groente.
Het lag volgens de meening der vergadering voor de hand den Dis-
tributiedienst bij deze bemoeiingen in te schakelen, daar deze reeds
over ter zake geoefende ambtenaren beschikt en met de algemeene materie
vertrouwd is. Het zal echter de vraag zijn, of de Heer Secretaris-Gene-
raal van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart zijn
goedkeuring aan deze medewerking zal hechten.
Het voorgaande samenvattende heb ik de eer, U voor te stellen, mij
te machtigen op den grondslag van het hiervorengenoemde schema nadere
besprekingen te voeren met het Rijks bureau voor Voedselvoorziening in
Oorlogstijd en met het Departement van Handel, Nijverheid en Scheep-
vaart.
De Gemeentelijk Adviseur voor Voe-
dings- en Distributieaangelegenheden,

                              (get.) F. van Meurs. Dit document is een ambtelijk voorstel om de distributie van groenten strakker te organiseren en fraude tegen te gaan. De kern van het plan is een systeem waarbij klanten op volgnummer worden bediend, afhankelijk van de dagelijkse aanvoer (toewijzing) van de groothandel/centrale markt aan de detaillist.

Hoofdpunten:
* Systeem: Handelaren moeten op basis van de binnengekomen voorraad berekenen welke reeks klantnummers die dag aan de beurt is.
* Fraudebestrijding: Het systeem moet voorkomen dat handelaren groenten "clandestien" (op de zwarte markt) verkopen terwijl ze aan de officiële klanten vertellen dat er onvoldoende voorraad is.
* Toezicht: Er wordt voorgesteld om controleurs aan te stellen die in de etalages van winkels controleren of de opgeroepen klantnummers overeenstemmen met de toegewezen hoeveelheid groenten.
* Financiering: De kosten voor de kaarten en het toezicht (geraamd op 3000 gulden) moeten worden gedekt door een kleine heffing per "colli" (verpakkingseenheid) op de markt.
* Uitvoering: De auteur stelt voor om de Distributiedienst in te schakelen en hiervoor toestemming te vragen bij de Secretaris-Generaal. Het document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Al direct aan het begin van de oorlog werd een distributiesysteem opgezet om de schaarste aan voedsel en goederen eerlijk te verdelen.

Het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO) speelde hierin een centrale rol. Omdat groenten een bederfelijk product waren, was de distributie hiervan complexer dan bij droge goederen zoals brood of suiker. De zwarte handel was een groot probleem; handelaren konden vaak meer verdienen door producten buiten het bonnensysteem om te verkopen.

Dit document illustreert de verregaande bureaucratische controle die nodig was om het distributiesysteem draaiende te houden en de bevolking van de minimale rantsoenen te voorzien. De genoemde functionaris, F. van Meurs, was een lokale ambtenaar die adviseerde over hoe deze landelijke richtlijnen op gemeentelijk niveau uitgevoerd en gecontroleerd moesten worden. De hiërarchische structuur (de noodzaak voor goedkeuring van de Secretaris-Generaal) is typerend voor de bestuurlijke inrichting tijdens de bezetting, waarbij de Nederlandse departementen onder toezicht van de bezetter bleven functioneren.