Getypt rapport/voorstel (doorslag of stencil) 7 juni 1943 De Inspecteur (ondertekend, naam onduidelijk, mogelijk de Boer). -2-

de hierboven aangegeven wantoestanden voor zoover dit mogelijk is een ein-
de te maken. Dit is m.i. te bereiken door de uitgifte van een vischkaart
aan ieder gezin. Op deze kaarten kunnen vier kolommen worden aangebracht e
wel een voor zee- of zoetwatervisch, een voor levende- of gerookte aal, een
voor garnalen en een voor overige gerookte vischsoorten.

De houder(ster) van de kaart kan dan voor het gezin een vooraf vastge-
stelde hoeveelheid van iedere soort koopen. Van iederen koop wordt in de
daarvoor aangegeven kolom den datum waarop gekocht wordt met inkt of ani-
line-potlood vermeld. De winkeliers moeten tot het invullen van de data
worden verplicht. terwijl op de markten de ambtenaren de data invullen.

Bepaald kan worden, dat ten hoogste eenmaal per maand een der visch-
soorten kan worden gekocht. Het publiek is vrij te koopen waar het wil, te-
wijl iedere winkelier verplicht is om aan een houder(ster) van een kaart,
zoo deze aan de beurt is, visch te leveren.

Dit stelsel is verre van volmaakt, doch er wordt zeker mede bereikt,
dat een zeer groot deel der Amsterdamsche gezinnen zich op geregelde tij-
den van visch kan voorzien.

Bij invoering van dit stelsel zullen zich in de rijen slechts personen
kunnen opstellen, die of in het geheel nog geen beurt gehad hebben, of in
geen maand visch hebben gekocht. Pas wanneer blijkt, dat er niet voldoende
koopers zijn, kan de visch vrij worden verkocht. Van dezen vrijen verkoop
wordt echter eveneens de datum genoteerd en pas een maand na dien datum
kan weer aanspraak op het koopen van visch worden gemaakt.

De winkeliers moeten worden verplicht om op een bord voor het winkel-
raam de hoeveelheden en soorten visch, welke zij hebben ontvangen, te ver-
melden, opdat de koopers direct weten in welke zaken visch verkrijgbaar is.

Niet-naleving van de voor deze regeling gestelde bepalingen moet wor-
den gestraft met uitsluiting van de verdeeling, terwijl bij fraude van de
zijde der kaarthouders de kaart onmiddellijk moet worden ingehouden.

Ten slotte wijs ik er op, dat wil dit stelsel eenige kans van slagen
hebben, het geheele beschikbare contrôleapparaat - de Politie, de C.C.D.,
prijsbeheersching, ambtenaren van den Dienst van het Marktwezen - daarbij
dient te worden ingeschakeld.

Reeds bij matige aanvoeren dienen op iedere verkoopplaats twee ambte-
naren van het Marktwezen aanwezig te zijn. Overwogen zou kunnen worden om
dan enkele verkoopplaatsen, namelijk het Stadionplein, de Beethovenstraat
en de Jan Evertsenstraat op te heffen.

Tevens dient te worden bepaald, dat voor den eersten verkoop voor ne-
gen uur des morgen en voor den tweeden of middagverkoop voor twee uur des
middags geen rijen mogen worden gevormd.

Korte samenvatting.:

Ieder gezin wordt in het bezit gesteld van een vischkaart.
De kaart wordt uitgereikt aan de distributie-kantoren.
De houder van een vischkaart kan, indien voldoende visch beschikbaar
komt, eenmaal per maand de op de vischkaart aangegeven vischsoorten koopen
nl. 1) zee- of zoetwatervisch, 2) levende of gerookte aal, 3) garnalen,
4) overige gerookte vischsoorten.
Indien op een bepaald moment op een verkoopplaats of in een winkel
niet voldoende koopers aanwezig zijn of voor een bepaalde vischsoort geen
animo is, kan de visch vrij worden verkocht, echter met dien verstande,
dat ook deze aankoop in de daarvoor bestemde kolom wordt gedateerd met de
aanteekening "vrij".
Op de markten vult de marktambtenaar den datum in, terwijl de winkelier
daartoe op straffe van uitsluiting worden verplicht.
De winkeliers moeten onmiddellijk bij aankomst met de visch in hun win-
kels op een bord de hoeveelheden en de soorten, welke zij hebben aange-
voerd, vermelden.

Amsterdam, 7 Juni 1943,
De Inspecteur,

[handtekening] Dit document betreft een beleidsvoorstel om de chaos bij de visverkoop in Amsterdam te reguleren. Tijdens de oorlogsjaren ontstonden er vaak lange rijen en opstootjes ("wantoestanden") bij viswinkels en markten zodra er aanvoer was.

De kern van het voorstel is de introductie van een viskaart. Belangrijke punten uit het voorstel zijn:
* Rationering: Men mag per categorie (zoals zeevis, aal of garnalen) slechts één keer per maand kopen.
* Controle: Winkeliers en marktambtenaren moeten de aankoopdatum registreren met inkt of anilinepotlood.
* Transparantie: Winkeliers worden verplicht hun voorraad op borden kenbaar te maken.
* Ordehandhaving: Er wordt expliciet verboden om vóór bepaalde tijden (9:00u en 14:00u) in de rij te gaan staan.
* Handhaving: De Crisis Controle Dienst (C.C.D.) en de politie moeten toezien op de naleving. Het document dateert van juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Voedselvoorziening was in deze periode een kritiek punt. Hoewel vis aanvankelijk minder streng gerantsoeneerd was dan vlees of brood, werd de aanvoer steeds schaarser door de beperkingen op de Noordzeevisserij (mijnenvelden, Sperrgebieden) en de vordering van vangsten door de bezetter.

De genoemde instanties zoals de C.C.D. (Crisis Controle Dienst) waren berucht om hun strenge controles op de zwarte markt en prijsopdrijving. De vermelding van specifieke Amsterdamse locaties zoals het Stadionplein, de Beethovenstraat en de Jan Evertsenstraat geeft aan dat het voorstel specifiek gericht was op de lokale Amsterdamse marktsituatie, waar de sociale druk in de rijen groot was. Dit type document illustreert de verregaande bureaucratisering van het dagelijks leven tijdens de hongerjaren.