Getypt beleidsstuk of rapportage. Plan voor de distributie van visch.

VD/HB.

In de practijk is gebleken, dat de bestaande regeling van de vischvoorziening der bevolking in de stad Amsterdam onbevredigend werkt; als oorzaak hiervan kunnen de onderstaande vier hoofdpunten worden vastgesteld.

1. Slechts een gering deel van de bevolking wordt bij de bestaan- de regeling van visch voorzien en wel als gevolg van het feit, dat maar een beperkt gedeelte van de bevolking in de gelegenheid is om zich des morgens vroeg in de rij op te stellen om dan uren te staan wachten tot de vischverkoop begint.
2. Het zijn regelmatig dezelfde menschen, die des morgens aan den kop van de rij staan en deze krijgen veelal meermalen per week visch. Deze menschen gebruiken deze visch niet voor hun eigen gezin, doch plegen er een handeltje van te maken. De visch wordt tegen prijzen, welke boven den maximum-prijs liggen, verhandeld. Dit is dus een vorm van zwarten handel, waaraan bepaalde deelen van de bevolking zich schuldig maakt.
3. Het is zeer moeilijk gebleken, mede als gevolg van het be- perkte corps marktambtenaren, om de kleinhandelaren(straathande- laren) bij hun verkoop zoodanig te contrôleeren, dat alle op de Vischmarkt toegewezen visch op normale wijze aan het publiek wordt verkocht. De kooplieden trachten steeds visch achter te houden om deze tegen veel te hooge prijzen clandestien te verkoopen. Dit is een andere vorm van zwarten handel, waaraan de straathandel zich tract schuldig te maken.
4. Voor de kleinhandelaren-winkeliers bestaan geen dringende voorschriften ten aanzien van den verkoop aan het publiek en het blijkt juridisch zeer moeilijk om hiervoor goede voorschriften te ontwerpen. Het gevolg is, dat de contrôle op den verkoop van de toewijzingen in de winkels geheel ontbreekt. Er wordt veel over geklaagd, dat de winkeliers slechts aan bepaalde klanten tegen te hooge prijzen verkoopen. Dit is een derde vorm van zwarten handel, waaraan de winkeliers zich schuldig maken.

Geconstateerd kan worden, dat de verdeeling der visch op de Vischmarkt geen aanleiding tot klachten meer geeft. De visch wordt aldaar tegen maximum-prijzen onder de kleinhandelaren verdeeld. De basis van de vischvoorziening is derhalve juist en het is niet noodig en zelfs ongewenscht om daarin verandering te brengen. In dit document signaleert een ambtenaar (of instantie) grote tekortkomingen in de visdistributie aan de burgers van Amsterdam. De kern van het probleem is dat de vis niet eerlijk bij de gewone consument terechtkomt. De auteur onderscheidt drie niveaus van misbruik:
* Consumentenniveau: Mensen die dagelijks in de rij staan om vis te bemachtigen en deze vervolgens illegaal doorverkopen (woekerwinsten).
* Straathandel: Verkopers die voorraden achterhouden voor de illegale markt (clandestiene verkoop).
* Winkeliers: Winkeliers die aan favoritisme doen of de vis buiten de officiële prijsregels om verkopen.

Opvallend is de conclusie: de groothandelsmarkt (de toewijzing aan handelaren) werkt volgens de auteur prima. Het probleem ligt puur bij de laatste stap naar de consument, waar controle en wetgeving tekortschieten. Dit document stamt zeer waarschijnlijk uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze jaren was er sprake van een schaarste-economie waarbij de distributie van voedsel strikt gereguleerd was via bonkaarten en maximumprijzen.

Vis was een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening, zeker toen vlees schaars werd. De termen "maximumprijs", "zwarten handel" en de lange wachtrijen zijn typerend voor het dagelijks leven in oorlogstijd. De referentie "VD" zou kunnen staan voor de Voedselvoorzieningsdienst of een gerelateerde gemeentelijke afdeling in Amsterdam. Het document illustreert de constante strijd van de overheid tegen de zwarte markt en de frustratie over het gebrek aan handhavingscapaciteit ("beperkte corps marktambtenaren").