Ambtelijke concept-brief / interne notitie. 11 augustus 1943 (gebaseerd op de handgeschreven rode aantekening). Waarschijnlijk een ambtenaar van de gemeente Amsterdam (afdeling Levensmiddelenvoorziening). (Handgeschreven aantekening linksboven:)
Lik, naar aanleiding van het verzoek
dat is gedaan.
Ter onderzoek
het rapport,
waarbij de
nodige info is
gebleken.

(Getypt midden boven:)
C O N C E P T
=============

(In rood geschreven:)
460/269/I
11/8 43 [initialen]

(Hoofdtekst:)
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
===========

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de heer
Vogelenzang van het Departement van Bijzondere Economische
Zaken te Amsterdam, Keizersgracht 666-668 mij heeft verzocht [handgeschreven tussenvoeging: u verzoek gedaan]
om voor 20 personen van zijn Departement buiten de verdeeling-
regeling om visch te mogen betrekken? [handgeschreven vraagteken] Het verzoek wordt als
volgt gemotiveerd.

Bovenbedoelde personen hebben zich eerst sedert kort
in Amsterdam gevestigd en hebben dusgeen vaste leverancier.
De leverantie zou moeten geschieden door bemiddeling van [handgeschreven in marge: no. 468/16/702]
Drukker, Amstelveld 7 (een der Imex zaken zie rapport [handgeschreven toevoeging: d.d. 7-4-43] )
die visch zou ontvangen van de Imex Groothandel [handgeschreven toevoeging: te] Ymuiden; deze
laatste zou de benoodigde visch voor dit doel ontnemen aan de
10% overwicht welke de grossiers op de primaire afslagen te [handgeschreven tussenvoeging: v.h.]
Ymuiden ontvangen en welkedoor hem niet behoeft [handgeschreven tussenvoeging: ver] te worden
doorgeleverd aan den kleinhandel. Gerekend wordt volgens
Hr. Vogelenzang, dat op deze wijze per maand 50 kg. voor dit
doel beschikbaar zou komen, eventueel meer. De visch zou via
den Amsterdamschen afslag worden aangevoerd. De bedrijfs-
leider van Drukker deelde mede, dat als de hier bedoelde
maatregel zou worden doorgevoerd eventueel ook uit de over-
wichten verkregen visch voor zoover niet noodig voor het
personeel van Bijzondere Economische Zaken, in zijn zaak aan
anderen zouden kunnen worden verkocht, hetgeen de vischvoor-
ziening der stad ten goede zou komen.

Ten aanzien van een en ander merk ik op, dat het
personeel van Bijzondere Economische Zaken, voor zoover tot In dit document wordt een verzoek behandeld om een geprivilegieerde voedselstroom op te zetten voor een specifieke groep ambtenaren tijdens de bezettingsjaren. De kernpunten zijn:

• Omzeiling van de distributie: Men probeert 50 kg vis per maand buiten de officiële bonnen en verdelingsregels om te verkrijgen.
• De "overwicht"-methode: Men wil gebruikmaken van een marge (10% overwicht) die grossiers in de haven van IJmuiden kregen op de visafslag. Deze marge hoefde normaal gesproken niet aan de kleinhandel te worden doorgeleverd, waardoor er een 'grijs' circuit van goederen ontstond.
• Argumentatie: Het verzoek wordt gerechtvaardigd door te stellen dat de 20 personeelsleden nieuw zijn in Amsterdam en geen vaste winkelier hebben. Daarnaast wordt gesuggereerd dat eventuele overschotten ten goede zouden komen aan de algemene visvoorziening van de stad, wat vermoedelijk bedoeld was om het moreel dubieuze verzoek acceptabeler te maken.

• Netwerken: De betrokkenheid van de firma Imex en de firma Drukker wijst op een zakelijk netwerk dat nauwe banden had met de distributieorganen van die tijd. Het document dateert van augustus 1943, een periode waarin de voedselschaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. Alles was op de bon en de zwarte markt bloeide.

• Distributie: Het systeem van de Levensmiddelenvoorziening was streng gereguleerd. Pogingen van overheidsinstanties (zoals het Departement van Bijzondere Economische Zaken) om voor het eigen personeel extra's te regelen kwamen vaker voor, maar waren formeel vaak in strijd met de rechtvaardige verdeling.

• IJmuiden: Als belangrijkste aanvoerhaven van vis was IJmuiden een cruciaal punt in de voedselvoorziening. De 10% 'overwicht'-regeling was een technisch overblijfsel uit de handel waar misbruik van kon worden gemaakt om tekorten elders te compenseren of gunsten te verlenen.
• Bijzondere Economische Zaken: Dit departement speelde onder de bezetter een centrale rol in het reguleren van de schaarste. Dat uitgerekend personeel van deze instantie probeert de regels te omzeilen, is typerend voor de bureaucratische werkelijkheid van de oorlogsjaren.