Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen). 8 september 1943. Een Inspecteur van het Marktwezen (ondertekend, mogelijk "de Haan"). [Handgeschreven linksboven:] Inschrijven

R A P P O R T

[Rechtsboven:] SV.
[Handgeschreven:] m. Ber.

No. 764/282/1 M. 1943 8/9

Op 7 September 1943 deelde K.C.Jansen mij mede, dat hij in verband met diensten welke hij op Zondag 5 September voor de W.A. moest verrichten, zijn toewijzing op de vischmarkt niet in ontvangst had kunnen nemen.

Ten bewijze van een en ander toonde hij mij een brief waarin mededeeling werd gedaan, dat hij zich des Zaterdags en des Zondags voor de W.A. beschikbaar moest houden. Ik heb K.C.Jansen toen toegestaan zijn toewijzing op Woensdag 8 September in ontvangst te mogen nemen, doch hem er opgewezen, dat hij zonder officieele toestemming van den Directeur van het Marktwezen er voortaan niet meer op moest rekenen zijn toewijzing achteraf in ontvangst te kunnen nemen.

Op Woensdag 8 September werd K.C.Jansen snoekbaars toegewezen. Onmiddellijk ontstond in den afslag oppositie tegen het achteraf toewijzen aan Jansen en wel om de volgende reden.

Uit een direct door mij ingesteld onderzoek is gebleken, dat Jansen jl. Zondag wel op de afslag is geweest, doch toen hem bleek, dat hij voor kleine voorn in aanmerking kwam is hij er tusschen uitge trokken.

Verder is gebleken, dat hij later voor zijn broer F.E.W. Jansen diens toewijzing op de Lindengracht had verkocht.

Toen ik Jansen hedenmorgen in den vischhal er op wees, dat hij mij om den tuin had geleid, trad hij zeer onbehoorlijk op door mij te beschuldigen, dat ik hem zocht en hem bij zijn werk voor de beweging wilde tegenwerken enz.

Toen ik Jansen er verder op wees, dat hij zich op de markt behoorlijk had te gedragen, daar ik hem anders zou laten verwijderen, voegde hij mij in tegenwoordigheid van den Heer Stam en van een zeer groot aantal handelaren toe [handgeschreven:] dat ik maar op moest passen, daar hij anders wel zou zorgen, dat ik er uitgegooid zou worden.

In verband met het bovenstaande, geef ik U in overweging om K.C.Jansen in verband met zijn onbehoorlijk optreden te straffen.

Amsterdam, 8 September 1943.

De Inspecteur,

[Handgeschreven handtekening, vermoedelijk:] de Haan

[Handgeschreven initiaal rechtsonder] Dit rapport beschrijft een incident op de Amsterdamse vismarkt in september 1943. Een vishandelaar, K.C. Jansen, probeerde een gunstige toewijzing van snoekbaars te krijgen door te liegen dat hij de eerdere toewijzing op zondag had gemist vanwege verplichte diensten voor de W.A. (de Weerbaarheidsafdeling van de NSB).

De inspecteur ontdekt echter dat Jansen op die zondag wel degelijk aanwezig was, maar vertrok omdat de aangeboden vis (kleine voorn) hem niet beviel. Bovendien had hij de toewijzing van zijn broer op een andere markt verkocht. Wanneer de inspecteur Jansen hiermee confronteert, reageert deze agressief en dreigend. Hij gebruikt zijn positie binnen "de beweging" (de NSB) als pressiemiddel en dreigt de inspecteur zijn baan te laten verliezen. De inspecteur adviseert daarop een officiële straf voor dit wangedrag. Het document biedt een unieke inkijk in de dagelijkse spanningen tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De vishandel was, zoals veel sectoren, streng gereguleerd en afhankelijk van toewijzingen.

1. De W.A. en de NSB: Het feit dat Jansen lid is van de W.A. geeft hem een zekere machtspositie. NSB-leden probeerden hun ideologische loyaliteit vaak te gebruiken om persoonlijke voordelen te behalen of regels te omzeilen.
2. Voedselschaarste en Handel: Snoekbaars was een veel waardevollere vis dan "kleine voorn". Het strategisch ontduiken van minder winstgevende partijen toont de economische druk van die tijd.
3. Autoriteit onder druk: De inspecteur bevindt zich in een lastige positie; hij moet de regels handhaven tegenover iemand die openlijk dreigt met politieke repercussies ("tegenwerken van de beweging"). Dit rapport toont aan dat er binnen het ambtenarenapparaat nog weerstand was tegen dit soort intimidatie, al werd dat naarmate de oorlog vorderde steeds gevaarlijker. F.E.W. Jansen K.C. Jansen Marktwezen NSB