Proces-verbaal of ambtelijk verslag betreffende de controle op de vishandel. 1 september 1943. Totaal 33 bakken a 25 KG.
Door de chauffeur van de auto van Simons werd mij medegedeeld: "Ik heb deze bakken spiering op mijn wagen geladen om ze te bezorgen bij de verschillende koopers spiering thuis." Daar ik deze zaak niet vertrouwde volgde ik deze auto op de Ruyterkade, waarmij bleek, dat deze auto niet de stad in reed, doch probeerde over de ponten de stad uit te komen."

Hierna werd door ons een onderzoek ingesteld en troffen aan bij J. Schaap, Kruiseinde 27 te Monnickendam (visrooker) in diens in pakplaatsen een partij gerookte spiering, waarvan door de eigenaar der rookerij het volgende werd medegedeeld:
"Gisteravond werden hier van de auto van Simons 8 bakken versche spiering afgezet, welke afkomstig waren van Th. Jansen te Amsterdam, welke ik voor hem zou rooken en inpakken voor f 0,50 per KG. Hieraan werd door mij als loonrooker gevolg gegeven."

De voorraad gerookte spiering werd door ons in beslag genomen en gedeponeerd aan de Coöp. Visafslag te Monnichenda[m] om aldaar verkocht te worden. Bij weging was er 91 KG ger. spiering.

Sept 1 Sept 1943 bevonden wij ons in de rookerij van D. Vos, Havenstr 4 te Monnickendam, waar wij in de rookkasten aantroffen een partij spiering, die daar gerookt werd.
Door D. Vos werd ons medegedeeld De tekst is een verslag van een opsporingsambtenaar (waarschijnlijk van de Crisis-Controle-Dienst of de politie) die een verdacht transport van vis onderzoekt. De kern van de zaak is dat een chauffeur beweert vis te bezorgen bij particulieren in Amsterdam, maar in werkelijkheid de stad verlaat richting Monnickendam om de vis daar te laten roken.

Er is sprake van 'loonrokerij': het tegen betaling verwerken van vis voor derden (in dit geval Th. Jansen uit Amsterdam). De ambtenaren grijpen in, nemen de voorraad van 91 kilogram gerookte spiering in beslag en brengen deze naar de officiële visafslag om te worden geveild, wat de standaardprocedure was om illegaal verhandelde goederen terug in de officiële distributieketen te krijgen. Het document dateert uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was voedsel schaars en de handel strikt gereguleerd via een distributiestelsel. Vis was een belangrijke voedselbron, maar de handel buiten de officiële afslagen om (de 'zwarte handel') was wijdverspreid en werd streng bestreden.

De locaties zijn strategisch: de De Ruyterkade in Amsterdam was (en is) het punt waar de ponten naar Amsterdam-Noord vertrekken, de route richting de vissersplaatsen boven het IJ zoals Monnickendam. De genoemde bedragen (f 0,50 per KG voor het roken) geven inzicht in de economische verhoudingen van die tijd. Simons (autoeigenaar/transporteur) J. Schaap (visroker) Th. Jansen (opdrachtgever uit Amsterdam) D. Vos (visroker).