Handgeschreven ambtelijke notitie op los blad. 29 november 1943. bij stukken
HC v Pol.
Dir Pers [in rood]
D. Zwaan.
24/11 deelde mij desavonds
het volgende mede:
Eind Juni is hij kon-
hij een baan krijgen in het
betonwerk en is dien ten-
gevolge van de wehrmacht
weggegaan heeft toen in
Hengelo gewerkt en in
het grensgebied.
Het werk was te zwaar
en de verdienste te laag
in verband waarmede
hij ontslag heeft ge-
nomen. Werkte niet
op contract.
Heeft zich nadien
weer op de wehrmacht
gemeld.
Van uitzending naar
Duitschland is in dit
geval geen sprake geweest.
29-11-43 dehaan De notitie betreft een feitenrelaas over de arbeidsactiviteiten van de heer D. Zwaan gedurende de zomer en herfst van 1943. Zwaan verliet eind juni zijn post bij de Wehrmacht om in de civiele betonbouw (mogelijk gerelateerd aan verdedigingswerken zoals de Atlantic Wall) nabij Hengelo te gaan werken. Vanwege de zware fysieke aard en de lage beloning nam hij ontslag, wat mogelijk was omdat hij geen bindend contract had. Hij keerde daarna terug naar de Wehrmacht. De laatste regels zijn cruciaal: er wordt expliciet vermeld dat er geen sprake was van uitzending naar Duitsland. Dit suggereert dat de notitie dient om vast te leggen dat Zwaan niet geprobeerd heeft de arbeidsinzet (Arbeitseinsatz) te ontduiken of illegaal uit zijn werk is vertrokken. Het document stamt uit november 1943, de periode van de Duitse bezetting van Nederland. In dit jaar werd de controle op de Nederlandse beroepsbevolking door de bezetter en de Nederlandse politie (zie koptekst 'HC v Pol' - Hoofdbureau van Politie) sterk opgevoerd. Mannen werden verplicht tewerkgesteld in Duitsland, tenzij zij konden aantonen onmisbaar te zijn voor werkzaamheden in Nederland of reeds voor de Duitse krijgsmacht (Wehrmacht) werkten. Notities als deze waren essentieel in de administratieve bewijsvoering om iemands status als 'werkend' of 'werkweigeraar' vast te stellen. De naam 'dehaan' onderaan duidt waarschijnlijk op de controlerend ambtenaar of politiefunctionaris die de verklaring heeft opgenomen. D. Zwaan Hoofdbureau Politie Wehrmacht