Afschrift van een verhoorverslag. Behoort bij brief no.2c/91/20 M.d.d. 29 November 1944 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

A f s c h r i f t .

Verhoor Schipper Van Noort op Zaterdag 18 November 1944 door Directeur Marktwezen, in bijzijn van Mr. Koning, Chef van de Prijsbeheersching.

Schipper Van Noort, Rijnsburg, verklaart, dat hij des nachts om 2 uur aan de markt is gekomen. Hij had 90 passagiers aan boord, die tot na spertijd op de boot zijn gebleven, een lading bloemen en 200 à 300 kisten groenten. Het was hem bekend, dat de groenten niet met papieren waren gedekt. Het was alles smokkelwaar.

Hij kende niet alle passagiers, maar hij heeft wel opgemerkt personeel van verschillende Rijnsburgsche grossiers, die op de Centrale Markt zijn gevestigd, bijv. Den Heyer Jr., Van der Spijk, Van Klaveren en Van Vliet.

Om 5 uur des morgens hebben deze knechts de groenten gelost en in de pakhuizen gebracht, waar ze om 8 uur des morgens door personeel van het Marktwezen in beslag werd genomen.

De stoomboot Voorne en Putten heeft Van Noort gehuurd van een zekeren Neuteboom tegen den prijs van f.600,-. Met alle kosten mee kost de boot f.1000,- per week. Van Noort kan met zijn eigen schepen niet meer varen, omdat hij geen olie meer heeft. Hij heeft vanuit Westland, Katwijk en Leiden steeds groote hoeveelheden groenten voor de Centrale Markt gevaren, maar momenteel wordt er voor Amsterdam geen kist groente op de veilingen aangevoerd.

De laatste weken moet hij alleen smokkelwaar vervoeren. Het is hem bekend, dat hij geen groenten zonder geldige papieren mag vervoeren.

Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het Marktwezen, Dit document is een getuigenverklaring van een schipper die betrokken is bij de illegale aanvoer van voedsel naar Amsterdam in de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

• Smokkel op grote schaal: De schipper bekent ruwweg 200 tot 300 kisten groenten zonder de vereiste papieren te hebben vervoerd. Dit werd gedaan in opdracht van gevestigde grossiers op de Centrale Markt.
• Logistieke nood: Van Noort vaart niet met zijn eigen schepen vanwege een gebrek aan brandstof (olie), een veelvoorkomend probleem in 1944. Hij huurt daarom voor een fors bedrag (1000 gulden per week inclusief kosten) een stoomboot.
• Rol van de passagiers: De 90 passagiers aan boord waren waarschijnlijk mensen die zelf probeerden voedsel te bemachtigen of personeel van de handelaren die hielpen bij het lossen zodra de 'spertijd' (het uitgaansverbod) voorbij was.
• Handhaving: De autoriteiten (het Marktwezen) grepen direct in door de goederen bij de pakhuizen in beslag te nemen. Het document dateert van november 1944, het begin van de Hongerwinter in het bezette westen van Nederland. Na de geallieerde opmars in het zuiden en de spoorwegstaking in september 1944 raakte de voedselvoorziening in steden als Amsterdam volledig ontregeld.

De reguliere aanvoer via veilingen was nagenoeg stilgevallen, waardoor een enorme zwarte markt ontstond. Handelaren en schippers namen grote risico's om buiten de officiële distributiekanalen om voedsel de stad in te krijgen. De tekst illustreert de paradox van die tijd: terwijl er een nijpend tekort was, probeerden overheidsinstanties (onder toezicht van de bezetter of uit hoofde van eerlijke distributie) nog steeds de prijsbeheersing en papierwinkel te handhaven, wat leidde tot inbeslagnames van broodnodig voedsel.