Archief 745
Inventaris 745-421
Pagina 412
Dossier 2A
Jaar 1944
Stadsarchief

Gedrukte pagina uit een officieel jaarverslag (waarschijnlijk van de gemeente Amsterdam).

Origineel

Gedrukte pagina uit een officieel jaarverslag (waarschijnlijk van de gemeente Amsterdam). Aanvoer groenten, fruit en aardappelen.
Evenals het vorige jaar heeft ook dit jaar de aanvoer van diverse soorten groenten en voornamelijk van fruit, door het wegvallen van overzeesche importen, den nadeeligen invloed van de oorlogsomstandigheden ondergaan. De totale hoeveelheid groenten, in 1943 aangevoerd op de Centrale Markt, was ongeveer gelijk aan die van het vorige jaar.

Van deze groenten is de herkomst, in procenten uitgedrukt, als volgt: Amsterdam en omstreken 14,08 (v.j. 12,5); het Westland 12,33 (v.j. 10,8); Langedijk 13,83 (v.j. 15,4); De Streek 12,07 (v.j. 18,6); de Bollenstreek 5,67 (v.j. 7,2); Kennemerland 3,47 (v.j. 3,6); Delftland 7,12 (v.j. 5,1); Purmerend 1,89 (v.j. 2,1); Friesland 0,22 (v.j. 2,2); Roelofarendsveen 5,74 (v.j. 2,8); Zeeland 12,59 (v.j. 8,4); Utrecht 1,12; Limburg 2,94; Noordbrabant 4,7; diverse plaatsen binnenland 2,23 (v.j. 12); diverse plaatsen buitenland nihil (v.j. 0,2).

De totale hoeveelheid fruit, in 1943 aangevoerd op de Centrale Markt was in het verslagjaar minder dan het vorige jaar. Hiervan was 87,66 % (v.j. 93,5 %) uit eigen land afkomstig en 12,34 % (v.j. 6,5 %) uit het buitenland.

De binnenlandsche aanvoeren waren, in procenten uitgedrukt, als volgt: 40,33 (v.j. 11,4) afkomstig uit Gelderland; 6,49 (v.j. 82,2) uit Utrecht; 6,42 (v.j. 11,7) uit Noordholland; 13,39 (v.j. 10,5) uit het Westland; 1,89 (v.j. 3,7) uit Zuidholland; 11,31 (v.j. 13,2) uit Zeeland; 1,82 (v.j. 3,9) uit Noordbrabant; 6,01 (v.j. 1) uit Limburg.

De buitenlandsche aanvoer was afkomstig uit Italië, namelijk citroenen en sinaasappelen: totaal 930.500 kg (v.j. 468.000 kg) en uit Spanje sinaasappelen: 508.500 kg (v.j. 425.700 kg).

De totale hoeveelheid aardappelen, in 1943 op de Centrale Markt en elders in de stad aangevoerd, was in het verslagjaar geringer dan het vorige jaar.

De herkomst was in procenten uitgedrukt als volgt: Drente 47,89 (v.j. 53); Noordholland 18,62 (v.j. 17,5); Zeeland 28,36 (v.j. 27,7); Friesland 5,13 (v.j. 1,3).

De waarde van den aanvoer van bloemen in den zoogenaamden bloemenhoek op de Centrale Markt was wederom hooger dan in 1942.

In het koelhuis werden de volgende soorten groenten en fruit opgeslagen: andijvie, asperges, bloemkool, doperwten, kervel, komkommers, koolrabi, kropsla, peterselie, peulen, postelein, prei, raapstelen, rabarber, radijs, selderij, sluitkool, snijboonen, sperzieboonen, spinazie, spitskool, spruitjes, tomaten, uien, witlof en wortelen; aardbeien, appelen, bessen, bramen, citroenen, druiven, frambozen, kersen, peren, meloenen, perziken, pruimen en sinaasappelen. Verder nog aardappelen, bloemen, boter, vet en conserven.

In onderstaand staatje zijn aangegeven de opbrengst van pakhuis- en kantoorhuren, benevens de heffingen van het plaatsgeld, entreegeld en zoogenaamd kadegeld over 1942 en 1943.

| | Opbrengst |
| :--- | :---: | :---: |
| | 1942 | 1943 |
| Pakhuizen A, B, C, D en E | | |
| Pakhuizen in de hal | f 135.866,73 | f 125.231,96 |
| Pakhuizen aardappelen | | |
| Kantoren | „ 8.761,87 | „ 11.596,34 |
| Plaatsen in de hal | | |
| Plaatsen bloemen | „ 21.191,23 | „ 18.078,40 |
| Plaatsen buiten de hal | | |
| Kadegelden | „ 13.210,20 | „ 16.271,34 |
| Opbrengst toegangskaarten | „ 30.528,50 | „ 28.745,81 |

Brandstoffenmarkten.
Met ingang van 6 Juni zijn de Spijkerhaven en het Buiksloterhamkanaal, met ingang van 1 October het water van den Amstel (westzijde) tegenover de Waverstraat over een lengte van 30 meter aangewezen als tijdelijke hulpmarkt van de brandstoffenmarkt.

De bestaande tijdelijke hulpmarkten zijn voor ten hoogste één jaar verlengd.

De opbrengst aan marktgeld was in het verslagjaar hooger dan het vorige jaar.

In het verslagjaar is aan de brandstoffenmarkt ligplaats ingenomen: per kalenderweek door 6083 schuiten.

2 Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de logistieke en economische status van de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende punten zijn:

  • Oorlogsimpact: De tekst benoemt expliciet de "nadeeligen invloed van de oorlogsomstandigheden" en het wegvallen van overzeese import. Dit verklaart waarom de fruitimport beperkt bleef tot asmogendheid Italië en het neutrale Spanje.
  • Verschuivingen in Herkomst: Er zijn grote verschuivingen zichtbaar in waar producten vandaan komen. Bij fruit valt op dat de aanvoer uit Utrecht drastisch daalde (van 82,2% naar 6,49%), terwijl Gelderland juist een enorme stijging liet zien.
  • Zelfvoorziening: De focus ligt sterk op binnenlandse productie (Friesland, Zeeland, Westland) om de stad te voeden.
  • Schaarste en Regulering: De vermelding van "brandstoffenmarkten" en het aanwijzen van tijdelijke hulpmarkten voor schepen duidt op de nijpende tekorten aan kolen en hout en de noodzaak om de distributie hiervan strikt te organiseren.
  • Financiën: Ondanks de oorlog gaan de marktactiviteiten door, wat blijkt uit de stabiele (doch soms dalende) huur- en pachtopbrengsten in de tabel. De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was tijdens de bezettingsjaren het cruciale distributiepunt voor de voedselvoorziening van de stad. In 1943 was de voedselsituatie in Nederland al precair, maar nog niet zo catastrofaal als tijdens de Hongerwinter van 1944-1945.

De overheid hanteerde een strak distributiesysteem. De cijfers in dit verslag laten zien hoe de gemeente probeerde de grip op de voedselstromen te houden. Het feit dat er nog sinaasappelen en citroenen uit Italië en Spanje aankwamen, getuigt van de handelsbetrekkingen die onder Duitse invloed nog mogelijk waren. De uitbreiding van brandstoffenmarkten naar locaties zoals de Amstel en de Buiksloterham wijst op de toenemende logistieke druk om brandstof de stad in te krijgen nu de reguliere kanalen verstopt raakten of onvoldoende capaciteit boden.

Samenvatting

Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de logistieke en economische status van de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende punten zijn:

  • Oorlogsimpact: De tekst benoemt expliciet de "nadeeligen invloed van de oorlogsomstandigheden" en het wegvallen van overzeese import. Dit verklaart waarom de fruitimport beperkt bleef tot asmogendheid Italië en het neutrale Spanje.
  • Verschuivingen in Herkomst: Er zijn grote verschuivingen zichtbaar in waar producten vandaan komen. Bij fruit valt op dat de aanvoer uit Utrecht drastisch daalde (van 82,2% naar 6,49%), terwijl Gelderland juist een enorme stijging liet zien.
  • Zelfvoorziening: De focus ligt sterk op binnenlandse productie (Friesland, Zeeland, Westland) om de stad te voeden.
  • Schaarste en Regulering: De vermelding van "brandstoffenmarkten" en het aanwijzen van tijdelijke hulpmarkten voor schepen duidt op de nijpende tekorten aan kolen en hout en de noodzaak om de distributie hiervan strikt te organiseren.
  • Financiën: Ondanks de oorlog gaan de marktactiviteiten door, wat blijkt uit de stabiele (doch soms dalende) huur- en pachtopbrengsten in de tabel.

Historische Context

De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) was tijdens de bezettingsjaren het cruciale distributiepunt voor de voedselvoorziening van de stad. In 1943 was de voedselsituatie in Nederland al precair, maar nog niet zo catastrofaal als tijdens de Hongerwinter van 1944-1945.

De overheid hanteerde een strak distributiesysteem. De cijfers in dit verslag laten zien hoe de gemeente probeerde de grip op de voedselstromen te houden. Het feit dat er nog sinaasappelen en citroenen uit Italië en Spanje aankwamen, getuigt van de handelsbetrekkingen die onder Duitse invloed nog mogelijk waren. De uitbreiding van brandstoffenmarkten naar locaties zoals de Amstel en de Buiksloterham wijst op de toenemende logistieke druk om brandstof de stad in te krijgen nu de reguliere kanalen verstopt raakten of onvoldoende capaciteit boden.

Locaties

Amsterdam Nederland.

Kooplieden in dit dossier 84

Aal en paling Waterlooplein 39.174
Aal en paling Waterlooplein 1.025
Aal en paling Waterlooplein 39174
Aal en paling Waterlooplein 39.174
Aal en paling Waterlooplein 39.174
Aal en paling Waterlooplein 352.317
Aantal auto's (mosselen) Waterlooplein ---
Aantal vaartuigen Waterlooplein 77
Aantal wagons (mosselen) Waterlooplein ---
Aardap.: Waterlooplein [h:] 198.575.000
Aardap.: Waterlooplein 216.830.830
A.Z. 10 "
A. Cuypstraat Waterlooplein 10.593
A. Cuypstraat Waterlooplein 10.593
A. Cuypstraat Waterlooplein 10.593
A. Cuypstraat Waterlooplein 9.816
A. Cuypstraat Waterlooplein 10.593
geboren 29-10-1907 te Wijk aan Zee). Waterlooplein " 550.-
Bessen (kruis) Waterlooplein -
Bessen (kruis) Waterlooplein -
Bessen (roode & witte) Waterlooplein -
Bessen (roode, witte) Waterlooplein -
Bieten (gekookt) Waterlooplein -
Bieten (rauw) Waterlooplein 19.800
H. Bokking Waterlooplein 267½
Boom- en bloemmarkt Waterlooplein 5,–
Boom- en bloemmarkt Waterlooplein
Boom- en bloemmarkt Waterlooplein 1.175,50
Boonen Waterlooplein 103.300
Div. soorten zee- en zoetwatervisch Waterlooplein 99152
Alle 84 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6