Officieel rapport van de Marktmeester van de Centrale Markt Amsterdam.
Origineel
Officieel rapport van de Marktmeester van de Centrale Markt Amsterdam. 10 mei 1944. [Linksboven in handschrift:]
Rapport.
[Midden boven gestempeld/getypt:]
№ 37/65/1 M.1944 ^25/5
Naar aanleiding van een opdracht van den Directeur een contrôle te houden op de koopers die de bloemmarkt aan de Centrale Markt bezoeken deel ik U het volgende mede:
Op 6 en 9 Mei j.l. werd door mij contrôle gehouden. De ingekomen klacht dat door houders van kaarten, die niet in het bezit zijn van een erkenningskaart voor detailhandel-bloemen, op de markt wordt gekocht, bleek inderdaad juist te zijn. Door mij werden onderstaande personen aangetroffen:
Vaste Wijkhouders:
| Naam | Adres | groente kleinh.erk. | groente vakgroeperk. |
|---|---|---|---|
| J.W. Tuijl | Mercatorstraat 99 | K.36506 | 15057 |
| M. Weegenaar | Tollenstraat 85 | K.34003 | 15877 |
| M. Hilster | Hudsonstraat 103 | K. 1145 | 15149 |
| A.v.d. Putten | Hondiusstraat 1 | K.34168 | 15093 |
Standplaatshouders op de markten:
| Naam | Adres | Markt | kleinh. erk. groente | vakgroep erk. groente |
|---|---|---|---|---|
| J.H.P. Hoppe | Paardenkraalstr. 16 | Alb. Cuijpstr. | K.43820 | 17507 |
| Th. Welman | Egalantierstr. 110 | Lindengracht | K. 1869 | 15852 |
| C.M.J. de la Porte | Kinkerstraat 179 | ten Katestr. | K.41257 | 13479 |
| J.F. Scheide | ten Katestraat 85 | ten Katestr. | K.34284 | 14254 |
| J. Jansen | Marnixstraat 299 | Alb. Cuijpstr. | K.59392 | 15738 |
(Jansen is tevens in het bezit van een vakgroeperkenning voor detailhandel-bloemen.)
[In de linkermarge verticaal geschreven:]
alle kopers waren voorzien v.e. geldige kopers kaart 15-v.k. J.G.
[Vervolg tekst:]
F Bovenstaande personen waren, met uitzondering van Jansen, niet in het bezit van een ~~toewijzing voor het koopen van groente.~~ [rood onderstreept/doorgehaald] Door het koopen van bloemen trachten zij in hun onderhoud te voorzien. Zij verklaarden nu niet te hebben durven koopen daar er contrôle was. [rood onderstreept]
Verscheidene verlieten de markt met andere, bonafide bloemkoopers. Op hun wagens was waarschijnlijk ook voor hen bestemd.
vl.
Amsterdam, 10 Mei 1944,
De Marktmeester,
[Handtekening: Jod...]
Aan den heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.
[Linksonder in rood potlood geschreven:]
bedr. chef bespr. 15-5-44 [initialen]
[Rechtsonder sectie gemerkt met 'F':]
F
Het met een geldige legitimatiekaart op de Centrale Markt komen van koopers, kleinhandelaren in groente en fruit, die niet meer over een toewijzing beschikken is eind 1943 door mij, in tegenwoordigheid van den heer van Meurs, bij U ter sprake gebracht. Door mij werd de vraag opgeworpen of deze koopers nog toegang moest worden verleend.
Na ampele bespreking is besloten deze aangelegenheid voorloopig te laten rusten.
[Handtekening]
[Rechtsonder in de hoek:] 37 * Kernproblematiek: De controle richt zich op detailhandelaren in groente en fruit die zonder de juiste papieren (de 'erkenningskaart detailhandel-bloemen') proberen bloemen in te kopen op de Centrale Markt.
* Economische overleving: De tekst vermeldt expliciet dat deze handelaren door de verkoop van bloemen "in hun onderhoud trachten te voorzien", wat duidt op de economische noodzaak en de schaarste in hun eigen branche (groenten).
* Handhaving: Er is sprake van actieve controle. Handelaren gaven toe dat ze die dag niet durfden te kopen vanwege de aanwezigheid van de controleurs. Er wordt ook gesuggereerd dat ze via 'bonafide' kopers (stromannen) alsnog aan handel probeerden te komen.
* Administratieve onenigheid: De sectie onder 'F' onthult een discussie binnen het marktbeheer. Men vraagt zich af of koopers die wel een ID-kaart hebben maar geen specifieke 'toewijzing' meer hebben, überhaupt nog toegelaten moeten worden. Vooralsnog wordt besloten dit "te laten rusten". Dit document stamt uit mei 1944, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de economie strak gereguleerd via een systeem van vergunningen, vakgroepen en toewijzingen (het distributiesysteem).
- De Centrale Markt: De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam waren het hart van de voedseldistributie. Tijdens de oorlog stond dit onder streng toezicht om de zwarte handel te beperken en de bevoorrading (deels ten behoeve van de bezetter) te controleren.
- Vakgroepen: De termen "vakgroeperkenning" en "kleinhandelskenning" verwijzen naar de corporatieve inrichting van de economie onder toezicht van de bezetter. Men mocht alleen handelen in de goederen waarvoor men specifiek geregistreerd stond.
- Schaarste: Dat groentehandelaren bloemen wilden verkopen om te overleven, is tekenend voor de tijd. Terwijl groenten vaak op de bon waren of direct geconfisqueerd werden, was er in de bloemenhandel soms nog iets meer ruimte voor vrije handel, al probeerde de overheid dit hier duidelijk ook in te perken.
- Bureaucratie: Het document toont de uitgebreide papierwinkel (nummers zoals K.36506) en de hiërarchische verslaglegging tussen de Marktmeester en de Bedrijfschef.