Handgeschreven rapport/notitie betreffende voedselvoorziening. 8 juli 1944 (gebeurtenis) / 9 augustus 1944 (ondertekening). Op 8 Juli 1944 bleken 7 wagons spits-
kool, ~~dienstig~~ in totaal ± 35.000 kg onver-
koopbaar te zijn, aldus de heer de Gaus
leider van het P.V.K. Hij heeft deze kool moeten
laten aanbieden voor 5 ct. p. kg. terwijl
op dezen datum de off. vastgestelde prijs
11 ct per kg bedroeg, doch ook tegen dezen
prijs werd de kool niet opgenomen.

{ Aangezien de V.B.N.A. nog een aantal wagons
{ oude aardappelen verwachtte liep de sprake
{ het gerucht over de markt, dat het niet over-
{ nemen van het P.V.K. bij bedoelde spitskool
{ aan de verkoop van oude aardappelen te wijten was.

De wagons aardappelen werden echter door
de leiding van de V.B.N.A. op het laatste moment
naar Rotterdam gedirigeerd, zoodat tenslotte
een ~~gedeelte~~ ^markthall^ F van de Centrale Keuken als bruikbaar
is opgenomen, het restant als veevoer naar de
C.M is gegaan. —> F volgens de Gem. ± 20.000 kg.

Wel is er bij herhaling door het P.V.K.
spitskool aan doperwten of tuinboonen gekoppeld
verkocht n.l. mij, terwijl ook op 20 Juli 1944
daarvoor een bon is aangewend n.l. no. 21 [B.]
rechtgevende op 100 kg spitskool en 100 kg dop-
erwten of tuinboonen.

A'dam
9/8-44

W. v. d. Linden, wil zoo nodig
dit rapp. over laten typen. [signatuur] No 37/83/1 M. 1944 9/8 Het document is een verslag van een incident in juli 1944 waarbij een grote partij spitskool (35.000 kg) dreigde te bederven omdat deze onverkoopbaar was. Zelfs toen de prijs werd verlaagd tot minder dan de helft van de officiële prijs (5 cent in plaats van 11 cent per kilo), was er geen belangstelling.

Er ontstonden geruchten op de markt dat de weigering van de kool te maken had met de verwachte aankomst van wagons met oude aardappelen door de V.B.N.A. Deze aardappelen werden echter naar Rotterdam gestuurd. Uiteindelijk werd ongeveer 20.000 kg van de kool afgenomen door de Centrale Keuken (voor soepuitdeling), terwijl de rest werd afgevoerd als veevoer.

Verder maakt de rapporteur melding van 'koppelverkoop': om gewilde groenten zoals doperwten of tuinbonen te kunnen bemachtigen, werden afnemers gedwongen om ook grote hoeveelheden spitskool af te nemen. De auteur noemt een specifiek voorbeeld van een bon (no. 21) voor 100 kg van beide producten. Dit document stamt uit de zomer van 1944, de laatste zomer van de Duitse bezetting in Nederland. Hoewel de beruchte Hongerwinter nog moest beginnen, was de voedselsituatie al zeer precair en de distributie streng gereguleerd.

De genoemde instanties, het P.V.K. (Provinciaal Voedselcommissariaat) en de V.B.N.A. (Verkoopbureau voor de Nederlandsche Akkerbouw), maakten deel uit van de complexe bureaucratie die de productie en distributie van voedsel beheerde onder toezicht van de bezetter.

Het incident illustreert de inefficiëntie van het distributiesysteem: terwijl er schaarste was, dreigden grote partijen groenten verloren te gaan door logistieke problemen of marktspeculatie. De Centrale Keukens speelden een cruciale rol in het voeden van de armste delen van de bevolking met eenvoudige stamppotten en soepen. De melding van koppelverkoop is tekenend voor de zwarte markt en de gedwongen handelspraktijken die ontstonden door de chronische tekorten. P.V.K. Hij V.B.N.A. Deze W. v. d. Linden W. v.d. Linden Centrale Keuken