Getypte officiële mededeling met handgeschreven aantekeningen en diverse stempels. 4 november 1944. [Stempel linksboven:] N° 37/103/1
[Stempel middenboven:] M. 1944 6/11

[Handgeschreven notitie rechtsboven:]
Wonen
niet weg
Du Markter
u i Dni.

Mededeeling No. 2.

Ten vervolge op mijn mededeeling No. 1 deel ik U mede, dat door
mij - in overleg met den Bevrachtingscommissaris en den Scheepvaart-
commissaris - het volgende wordt vastgesteld ten aanzien van de
afgifte van vrijgeleiden.

A. 1. Aanvraagformulieren moeten worden ingediend bij den Bevrach-
tingscommissaris, Beursgebouw, Oudebrugsteeg/Beursstraat. Bij de
formulieren moeten de bemanningslijsten worden ingediend.

1. Indien de Bevrachtingscommissaris met de aangevraagde reis
   accoord gaat, zendt hij het formulier door naar den Wethouder
   voor de Levensmiddelen, kamer 47 ten Stadhuize.

2. De aanvraagformulieren dienen voor 10 u. bij den Bevrachtings-
   commissaris ingeleverd te worden en kunnen om 14.30 u. bij hem
   worden afgehaald.

B. Ten aanzien van aanvraagformulieren om vrijgeleiden voor sleep-
booten geldt dezelfde regeling met dien verstande, dat voor Be-
vrachtingscommissaris wordt gelezen: Sleepvaartcommissaris.

"v. d. B.
C.S. Stadhuis No. 22 Amsterdam, 4 November 1944.
A'dam, 11-'44 De Wethouder voor de Levensmiddelen,

[Handtekening: onleesbaar]

[Kaderstempel onderaan:]
INGEKOMEN
6 NOV. 1944
Beantw. [leeg] * Doel van het document: Het vastleggen van een strikte bureaucratische procedure voor het verkrijgen van 'vrijgeleiden' (permissie om te varen) voor vracht- en sleepschepen.
* Kernpunten:
* De aanvraag begint bij de Bevrachtingscommissaris (gevestigd in de Beurs van Berlage).
* Er is een verplichte koppeling met bemanningslijsten (waarschijnlijk om te voorkomen dat mannen aan de Arbeitseinsatz ontsnapten of om sabotage te voorkomen).
* De uiteindelijke autoriteit ligt bij de Wethouder voor de Levensmiddelen op het Stadhuis.
* Er wordt gewerkt met zeer strakke dagdeadlines (inleveren voor 10:00, ophalen om 14:30).
* Vorm: Het document vertoont de typische kenmerken van een ambtelijke doorslag uit de oorlogsjaren, inclusief de stempelgang van een inkomend stuk bij een andere afdeling op 6 november. Dit document stamt uit november 1944, het begin van de Hongerwinter in bezet Nederland. Na de spoorwegstaking van september 1944 lag het vervoer over land grotendeels stil. De voedselvoorziening van Amsterdam werd kritiek en was bijna volledig afhankelijk van de scheepvaart (binnenvisserij en transport over het IJsselmeer vanuit de noordelijke provincies).

De "vrijgeleiden" waren essentieel omdat de Duitse bezetter schepen kon vorderen en omdat er een constant gevaar was voor beschietingen door de geallieerden. De gemeente Amsterdam probeerde onder extreme druk de distributie van schaarse levensmiddelen te organiseren. De wethouder voor Levensmiddelen in deze periode was de NSB'er J.J. van der Broek (mogelijk de "v. d. B." referentie onderaan), die een cruciale maar omstreden rol speelde in de pogingen de stad van voedsel te blijven voorzien terwijl de bezettingsmacht de touwtjes in handen hield.