Dienst-envelop van het Gemeentebestuur van Amsterdam. 24 november 1944 (gebaseerd op het poststempel). Gemeentebestuur van Amsterdam, vermoedelijk een afdeling gevestigd aan de Nieuwe Kerkstraat 126. DIENST
Gemeentebestuur van Amsterdam

Aan den Heer Directeur van het
Marktwezen

Jan van Galenstraat

Amsterdam (W.)

No. 1161/32
Nieuwe Kerkstraat 126 (C.)

[Poststempel:]
AMSTERDAM C.S.
24 XI 1944

[Voorlichtingsstempel over poststempel:]
ZAND EN WATER ZIJN
[BI]J BRANDBO[MMEN]
[DE BES]TE ... INSLA...
... BLUSCHM[IDDELEN]
WATER

[Handgeschreven aantekeningen links in blauw potlood, grotendeels onleesbaar:]
... 1944 ...

[Lichte overdruk/spiegelbeeld tekst rechts:]
... Gemeente Bureau voor Sociale Zaken ... * Poststempel: Het document is afgestempeld op 24 november 1944 te Amsterdam Centraal Station. Dit valt midden in de beruchte Hongerwinter tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Voorlichtingsstempel: De cirkelvormige stempel over het poststempel bevat een waarschuwing of instructie met betrekking tot brandbestrijding: "Zand en water zijn bij brandbommen de beste bluschmiddelen". Dit was een veelvoorkomende tekst op poststukken in oorlogstijd om de bevolking te instrueren over het doven van brandbommen na luchtaanvallen.
* Adressering: De brief is gericht aan het 'Marktwezen' aan de Jan van Galenstraat. Op deze locatie bevonden zich (en bevinden zich nog steeds) de Centrale Markthallen. In november 1944 was de voedselvoorziening in Amsterdam kritiek door de spoorwegstaking en de Duitse blokkades.
* Herkomst: Het adres onderaan, Nieuwe Kerkstraat 126, was in die tijd de locatie van diverse gemeentelijke diensten, waaronder de Gezondheidsdienst en mogelijk distributie-gerelateerde bureaus.
* Vervuiling/Overdruk: Aan de rechterkant is een vage, gespiegelde tekst zichtbaar. Dit is 'overdruk' of 'set-off', ontstaan doordat deze envelop in een stapel heeft gelegen op een ander, nog nat document (waarschijnlijk van het Gemeente Bureau voor Sociale Zaken). Dit document is een tastbaar overblijfsel van de gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam tijdens een van de zwaarste periodes uit de stadsgeschiedenis: de Hongerwinter van 1944-1945. De communicatie tussen gemeentelijke diensten (Sociale Zaken/Gezondheidsdienst naar Marktwezen) was in deze periode essentieel voor het beheer van de schaarse voedselvoorraden die nog de stad binnenkwamen. De stempel over brandbommen benadrukt de constante dreiging van oorlogsgeweld die destijds het dagelijks leven beheerste. De Jan van Galenstraat was als logistiek centrum voor de voedselvoorziening een cruciaal knooppunt in de strijd tegen de hongersnood. Marktwezen