Postkaart (Dienstkaart PTT, Model 530 Klein).
Origineel
Postkaart (Dienstkaart PTT, Model 530 Klein). Gedrukte tekst:
DIENST
P T T
DEN HEER
MEVROUW
FIRMA [envelop-icoon]
TE
VAN:
MODEL 530 (Klein)
Handgeschreven tekst (geadresseerde):
Bevolkingsregister
Amsterdam
Handgeschreven tekst (linkerzijde):
Huid [...] (onleesbaar door rode streep, mogelijk een afdeling of naam)
Bijzonderheden (markeringen):
Het gehele document is diagonaal doorkruist met een groot kruis in rood potlood. Er is een rode krabbel/paraaf gezet over de adresregels. Deze kaart is een officieel correspondentiemiddel van de PTT, bedoeld voor dienstgebruik. De kaart is geadresseerd aan het Bevolkingsregister in Amsterdam. Dit instituut was tijdens de oorlog van vitaal belang voor zowel de bezetter (voor administratieve controle en deportaties) als voor het verzet (dat probeerde deze administratie te ontregelen).
De poststempel van 20 december 1943 plaatst het document in een periode van toenemende schaarste en repressie. De aanwezigheid van de propagandastempel "GRONDSTOFFEN SPAREN" is kenmerkend voor de 'oorlogseconomie' waarin de bevolking werd aangespoord tot hergebruik en soberheid om de Duitse oorlogsmachine te ondersteunen (of simpelweg omdat er niets meer beschikbaar was).
Het grote rode kruis over de kaart duidt er waarschijnlijk op dat de zending is geannuleerd, geweigerd of dat de informatie erop reeds verwerkt en vervolgens 'afgekruist' is in een archiefproces. In 1943 was de administratie van het Amsterdamse Bevolkingsregister een brandpunt van conflict. In maart van dat jaar had de verzetsgroep rond Gerrit van der Veen een bomaanslag gepleegd op het gebouw aan de Plantage Kerklaan om de persoonskaarten te vernietigen. Hoewel de aanslag succesvol was, was de administratie tegen het einde van 1943 (de datum op deze kaart) grotendeels hersteld of opnieuw opgebouwd.
Dienstkaarten zoals dit 'Model 530' werden veelvuldig gebruikt voor korte ambtelijke mededelingen, mutaties of oproepen. Het feit dat het hier een open postkaart betreft, suggereert dat de inhoud geen strikt vertrouwelijke informatie bevatte die in een gesloten envelop had gemoeten, al was privacy in oorlogstijd een rekbaar begrip.