Handgeschreven ambtelijke notitie/conceptbrief. 10 november 1943. A’dam, 10/11 1943

N.V.C.

Naar aanleiding
van Uw brief dd. 27 Oct.
jl. no. 25744/IV/P. bericht
ik U, dat het verzoek van
den heer A. J. v. Rijnbergen
(Laren) reeds eenige malen
te A’dam is behandeld.
De firma beheert te dezer
stede Joodsche winkelin-
ventarissen, welke via opdracht der D.A.
in 2 zaken worden verkocht
nl. op het Amstelveld (zaak
v. Drukker) en in de Wachtel-
straat (zaak v. Savelberg).
Savelberg is geen jood en
het onderhavige verzoek
heeft dan ook niets
uitstaande met de opdracht
tot het concentreeren van
Joodsche kleinhandelszaken. De brief is een ambtelijk antwoord op een verzoek van A.J. van Rijnbergen uit Laren betreffende het beheer van winkelgoederen in Amsterdam. De schrijver stelt vast dat de betreffende firma Joodse winkelinventarissen beheert in opdracht van de 'D.A.' (vermoedelijk de Dienststelle Amsterdam). Deze goederen worden verkocht via twee specifieke locaties: de voormalige zaak van Drukker aan het Amstelveld en de zaak van Savelberg in de Wachtelstraat. De cruciale conclusie in het stuk is dat Savelberg geen Jood is, waardoor zijn zaak of het verzoek niet onder de geldende verordeningen voor de "concentratie" (het gedwongen liquideren of samenvoegen) van Joodse kleinhandelszaken valt. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) voerde de bezetter een beleid van 'ontjoodsing' van de economie. Dit hield in dat Joodse ondernemingen werden onteigend, onder toezicht van een Verwalter (bewindvoerder) werden gesteld, of simpelweg werden geliquideerd. De term "concentreeren" in het document is een eufemisme voor dit proces van sanering en diefstal.

De genoemde instanties en personen passen in dit historisch kader:
* N.V.C.: De Nederlandsche Vestigings-Commissie hield toezicht op vergunningen voor winkels en was nauw betrokken bij het saneren van het winkelbestand, waarbij Joodse eigenaren als eersten hun recht op vestiging verloren.
* D.A.: De Dienststelle Amsterdam was een onderdeel van het Duitse bestuur (onder de Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft) dat direct betrokken was bij de registratie en onteigening van Joods bezit.
* Drukker/Savelberg: De vermelding van 'Drukker' (een veelvoorkomende Joodse naam) versus 'Savelberg' (geen Jood) illustreert de bureaucratische scheidslijn die de bezetter trok om te bepalen welke goederen "vrij" verhandeld mochten worden en welke onder de roof-verordeningen vielen.