Zakelijke correspondentie (brief op officieel briefpapier).
Origineel
Zakelijke correspondentie (brief op officieel briefpapier). 12 maart 1943. A.J. van Rijsbergen, Bewindvoerder bij IMEX (Im- en Exportonderneming Van Rijsbergen & Co.), IJmuiden. Centrale Markthallen, Afdeling Vischafslag, Amsterdam. [Stempel/Aantekening linksboven:] No. 4b/16/2 M. 1943 15/3
[Logo/Briefhoofd:]
IMEX IM- EN EXPORTONDERNEMING YMUIDEN
VAN RIJSBERGEN & CO.
[Linkerkolom briefhoofd:]
TELEFOON: 5592
PRIVÉ: 5720
TELEGR.: IMEX-IJMUIDEN /
ADRES: RIJKSVISCHHAL 16-17b
CORRESP.: POSTBUS 8
POSTGIRO: DEN HAAG 400.257
POSTSCHECKKONTO: ESSEN 506.42
BANKIERS: DE TWENTSCHE BANK - IJMUIDEN
H. ALBERT DE BARY & Co. - AMSTERDAM
HANDELSREGISTER: HAARLEM 15144
[Rechterkolom geadresseerde:]
AFZENDER: „IMEX" - POSTBUS 8 - IJMUIDEN - HOLLAND
Centrale Markthallen.
Afd. Vischafslag.
AMSTERDAM.
UW REF.: [leeg]
UW SCHRIJVEN D.D. [leeg]
REF.: 1/VR/=
DATUM: 12-3-43.
[Handgeschreven aantekeningen boven de tekst:]
spoed [onderstreept]
[Onleesbaar paraaf/handtekening]
Mijne Heeren,
Hiermede bevstig ik nog het aangenaam onder-
houd, dat ik eergisteren met Uwen Heer Schieburg mocht
hebben en waarbij ik mededeelde, dat ik door de tijds-
omstandigheden gedwongen was, de door mij beheerde zeven
joodsche kleinhandelszaken te centraliseeren en wel als
volgt:
Drukker & Co. } allen AMSTELVELD No. 7.
E. Peper }
Drukker & Goudeketting } Toewijzingen worden opgenomen
M. Wijnschenk. } door den Heer Muller.
J. Savelberg }
Holl. Vischhandel } allen Utrechtsche Straat
Levie Biet }
Locher's Vischhandel } Toewijzingen worden opgenomen
} door den Heer Brondsema
De Huur van de winkel Vischhandel "Centrum" in de Utrechtsche
straat heb ik van Savelberg overgenomen met zijn toewijzing.
Ik wil in deze nog verwijzen naar het schrijven
van de Wirtschaftsprüfstelle dd. 3 dezer, dat terzake aan U
werd gericht.
Beleefd verzoek ik U, aan deze voorloopige,
momenteel echter noodzakelijke centralisatie Uw omgaande
goedkeuring te willen hechten en teeken inmiddels,
Hoogachtend,
[Handgeschreven handtekening: AJ van Rijsbergen]
A.J. van Rijsbergen.
Bewindvoerder. * De Rol van de Bewindvoerder: A.J. van Rijsbergen treedt hier op als 'bewindvoerder' (ook wel Verwalter genoemd). Tijdens de bezetting werden Joodse bedrijven onder dwang onder toezicht van dergelijke bewindvoerders geplaatst. Hun taak was vaak het liquideren of 'ariseren' van de onderneming.
* Inhoud: De brief formaliseert de samenvoeging van zeven voorheen onafhankelijke Joodse viszaken naar twee centrale locaties (Amstelveeld 7 en de Utrechtse Straat). De "toewijzingen" (quota voor de inkoop van vis op de afslag) worden voortaan afgehandeld door twee niet-Joodse tussenpersonen (Muller en Brondsema).
* Verhulde Taal: De term "tijdsomstandigheden" is een eufemisme voor de anti-Joodse maatregelen van de bezetter die het Joden onmogelijk maakten hun bedrijf zelfstandig voort te zetten.
* Referenties: De verwijzing naar de Wirtschaftsprüfstelle (een Duits controle-orgaan voor de economie) bevestigt dat dit proces onderdeel was van de georganiseerde onteigening van Joods bezit. Dit document stamt uit maart 1943, een periode waarin de economische uitsluiting van de Joodse bevolking in Nederland nagenoeg voltooid was. De Joodse ondernemers van de genoemde zaken (Drukker, Peper, Goudeketting, Wijnschenk, Savelberg, Levie Biet, Locher) waren op dit moment al volledig hun zeggenschap over hun bedrijf kwijt.
De brief illustreert de bureaucratische efficiëntie waarmee de 'arisering' plaatsvond. Terwijl deze ondernemers vaak kort daarna werden gedeporteerd, gingen de administratieve processen rondom hun bezittingen en de verdeling van handelswaren (zoals visquota) gewoon door. De Centrale Markthallen in Amsterdam speelden hierin een faciliterende rol als uitvoerend orgaan voor de distributie.