Archief 745
Inventaris 745-431
Pagina 161
Dossier 100
Jaar 1944
Stadsarchief

Officieel extract uit het ‘Boek der Besluiten’ van de Burgemeester van Amsterdam.

9 april 1943.

Origineel

Officieel extract uit het ‘Boek der Besluiten’ van de Burgemeester van Amsterdam. 9 april 1943. [Linksboven, handgeschreven:]
№ 330 L.M. 1942 7/5
No. 46⁶/₁₆/₁₈M. 1943 2⁹/x

[Rechtsboven, getypt:]
Afwijzing verzoek, de toewijzingen
van 7 Joodsche vischkleinhandels-
zaken over te schrijven op twee
winkels.

[Rechtsboven, handgeschreven aantekening:]
Marktw.
[onleesbare paraaf]

[Midden, getypt:]
E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten
van den Burgemeester van Amsterdam.
Vrijdag, 9 April 1943.

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen deelt mede, dat A.J. van Rijsbergen, bewindvoerder van zeven Joodsche vischkleinhandelszaken, heeft verzocht, de toewijzingen van deze zaken over te schrijven op twee winkels t.v. op Drukker & Co., Amsteldveld 7 en J. Savelberg, Utrechtschestraat 73.

Spreker wijst erop, dat de Burgemeester ten aanzien van een soortgelijk verzoek van adressant in September 1942, op advies van den Directeur van het Marktwezen en den Gemeentelijken Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden een afwijzend standpunt heeft ingenomen, hetwelk aan de Nederlandsche Visscherij Centrale is kenbaar gemaakt. Genoemde Directeur en Adviseur meenen, na hernieuwde, ernstige overwegingen, hun eenmaal ingenomen standpunt niet te kunnen wijzigen en adviseeren, op het verzoek afwijzend te beschikken.

Spreker deelt vervolgens nog mede, dat het verzoek door de Duitsche autoriteiten, o.a. door den Wirtschaftreferent Gombault, krachtig wordt ondersteund.

Na gehouden bespreking besluit de Burgemeester bovenbedoeld verzoek af te wijzen, en den heer Gombault in overweging te geven de 7 zaken voorloopig te handhaven.

Afschrift hiervan zal worden gegeven aan de afdeeling Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (2 stuks).

[Linkermarge, verticaal gestempeld/getypt:]
Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,
(get.) J. F. FRANKEN Dit document legt een besluit vast van de (door de bezetter aangestelde) burgemeester van Amsterdam, Edward Voûte, midden in de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de "arisering" van Joodse bedrijven.

A.J. van Rijsbergen trad op als bewindvoerder (Verwalter) over zeven Joodse viswinkels. In deze rol probeerde hij de economische rechten (de 'toewijzingen' of quota voor vis) van deze zeven zaken te consolideren naar twee specifieke winkels: Drukker & Co. en J. Savelberg.

Opvallend is de bureaucratische strijd die uit het document spreekt:
1. Duitse druk: De Duitse Wirtschaftreferent Gombault ondersteunde het verzoek van de bewindvoerder krachtig.
2. Gemeentelijke weerstand: De Amsterdamse ambtenaren (Marktwezen en Voedselvoorziening) bleven bij hun eerdere afwijzing uit 1942.
3. Het Besluit: De burgemeester volgde zijn eigen adviseurs en wees het verzoek af, ondanks de Duitse druk. Hij adviseerde Gombault om de zeven zaken "voorlopig te handhaven". Dit duidt waarschijnlijk niet op een poging om Joodse belangen te beschermen, maar op een wens om de bestaande distributiestructuur in de stad niet verder te verstoren of te concentreren in enkele handen. In 1943 was de fysieke wegvoering van de Joodse bevolking uit Amsterdam in volle gang. Hun bezittingen en bedrijven werden geconfisqueerd. Voor Joodse winkels werden bewindvoerders aangesteld die de opdracht hadden de zaken te liquideren of te "ariseren" (overdragen aan niet-Joodse eigenaren).

Het document illustreert de complexe machtsverhoudingen in bezet Amsterdam, waarbij de Nederlandse gemeentelijke bureaucratie soms botste met de Duitse bezettingsautoriteiten over de praktische uitvoering van de economische herstructurering. De term "Joodsche vischkleinhandelszaken" in een ambtelijk document uit april 1943 is wrang, aangezien de eigenaren op dat moment waarschijnlijk al gedeporteerd waren of ondergedoken zaten, terwijl de bureaucratie enkel nog handelde over hun achtergebleven "toewijzingen".

Samenvatting

Dit document legt een besluit vast van de (door de bezetter aangestelde) burgemeester van Amsterdam, Edward Voûte, midden in de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de "arisering" van Joodse bedrijven.

A.J. van Rijsbergen trad op als bewindvoerder (Verwalter) over zeven Joodse viswinkels. In deze rol probeerde hij de economische rechten (de 'toewijzingen' of quota voor vis) van deze zeven zaken te consolideren naar twee specifieke winkels: Drukker & Co. en J. Savelberg.

Opvallend is de bureaucratische strijd die uit het document spreekt:
1. Duitse druk: De Duitse Wirtschaftreferent Gombault ondersteunde het verzoek van de bewindvoerder krachtig.
2. Gemeentelijke weerstand: De Amsterdamse ambtenaren (Marktwezen en Voedselvoorziening) bleven bij hun eerdere afwijzing uit 1942.
3. Het Besluit: De burgemeester volgde zijn eigen adviseurs en wees het verzoek af, ondanks de Duitse druk. Hij adviseerde Gombault om de zeven zaken "voorlopig te handhaven". Dit duidt waarschijnlijk niet op een poging om Joodse belangen te beschermen, maar op een wens om de bestaande distributiestructuur in de stad niet verder te verstoren of te concentreren in enkele handen.

Historische Context

In 1943 was de fysieke wegvoering van de Joodse bevolking uit Amsterdam in volle gang. Hun bezittingen en bedrijven werden geconfisqueerd. Voor Joodse winkels werden bewindvoerders aangesteld die de opdracht hadden de zaken te liquideren of te "ariseren" (overdragen aan niet-Joodse eigenaren).

Het document illustreert de complexe machtsverhoudingen in bezet Amsterdam, waarbij de Nederlandse gemeentelijke bureaucratie soms botste met de Duitse bezettingsautoriteiten over de praktische uitvoering van de economische herstructurering. De term "Joodsche vischkleinhandelszaken" in een ambtelijk document uit april 1943 is wrang, aangezien de eigenaren op dat moment waarschijnlijk al gedeporteerd waren of ondergedoken zaten, terwijl de bureaucratie enkel nog handelde over hun achtergebleven "toewijzingen".

Kooplieden in dit dossier 18

Gerelateerde Documenten 6