Der Reichskommissar für die besetzten niederländischen Gebiete, Der Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft, Wirtschaftsprüfstelle. [Briefhoofd met adelaar en swastika]
DER REICHSKOMMISSAR
FÜR DIE BESETZTEN NIEDERLÄNDISCHEN GEBIETE
DER GENERALKOMMISSAR
FÜR FINANZ UND WIRTSCHAFT
WIRTSCHAFTSPRÜFSTELLE

FW/W/Wp/HE 104/Tr/Dr.Sche./dR.

Dieses Geschäftszeichen ist bei
Antwortschreiben anzugeben.

[Stempel in paarse inkt: No. 46 8/16/4 M. 1943 31/3]

Arnhem, den 29. März 1943
~~DEN HAAG,~~
Amsterdamscheweg 133

[Handgeschreven paraaf rechtsboven: mi. Dri. (?)]

Herrn S i x m a
A m s t e r d a m
Centrale Markthallen

Betr: Angelegenheit A.J. van Rijsbergen. Konzentration
verschiedener Fischfirmen.

In der Ihnen bekannten Angelegenheit suchte mich der Treu-
händer A.J.v.Rijsbergen auf und teilte mir mit, dass Sie
immer noch nicht Ihre Zustimmung zu der beabsichtigten und
von mir befürworteten Konzentration der insgesamt 7 Fisch-
firmen zu 2 Firmen erteilt haben. Die Zusammenlegung liegt
im Interesse des Reiches, da auf diese Weise eine Freistel-
lung von Arbeitskräften möglich sein wird.
Herr v.Rijsbergen teilte mir ferner mit, dass Sie in dieser
Angelegenheit bereits in einem Schreiben an mich Stellung ge-
nommen haben. Dieses Schreiben hat mich bis lang nicht er-
reicht. Leider gelang es mir auch nicht, Sie am Sonnabend,
den 27.3.43 telefonisch zu sprechen.
Ich möchte Sie nunmehr bitten, auch Ihrerseits zu einer be-
schleunigten Durchführung der beabsichtigten Zusammenlegung
beizutragen und mir entsprechende Mitteilung zukommen zu
lassen.

I.A.
[Handtekening: W Schellmann]
(Dr. Schellmann)

[Handgeschreven linksonder: Nun mehr, Hans (?)]

K 1167 Dit document is een officiële aanmaning van de Duitse bezettingsautoriteiten aan een functionaris van de Centrale Markthallen in Amsterdam (de heer Sixma). De kern van de brief is de vertraging bij de gedwongen fusie van zeven visbedrijven tot twee eenheden.

• Sleutelfiguren: A.J. van Rijsbergen treedt op als 'Treuhänder' (bewindvoerder). In de bezettingstijd werden dergelijke vertrouwensmannen vaak aangesteld door de Duitsers om toezicht te houden op bedrijven, met name bij 'arisering' (onteigening van Joods bezit) of economische herstructurering.
• Economische rationalisatie: De fusie wordt gerechtvaardigd "im Interesse des Reiches". De expliciete reden is de "Freistellung von Arbeitskräften" (het vrijmaken van arbeidskrachten). Dit duidt direct op de inzet van personeel voor de Arbeitseinsatz (dwangarbeid) of de Duitse oorlogsindustrie. Door bedrijven samen te voegen, konden 'overbodige' werknemers worden weggevoerd naar Duitsland.
• Toon en druk: De schrijver, Dr. Schellmann, uit zijn ongenoegen over het uitblijven van toestemming en een eerder verzonden brief die niet is aangekomen. Er wordt aangedrongen op een "bespoedigde uitvoering". In 1943 bevond de Duitse bezetting van Nederland zich in een fase van totale exploitatie. De Wirtschaftsprüfstelle speelde een cruciale rol in het gelijkschakelen en uitbuiten van de Nederlandse economie.

De visserijsector en de voedseldistributie (Centrale Markthallen) stonden onder streng toezicht. De concentratie van bedrijven was een standaard tactiek van de bezetter om de controle te vergemakkelijken en efficiëntie te verhogen ten behoeve van de Duitse oorlogsvoering. De 'Treuhänder' in dit proces waren vaak collaborateurs of Duitsers die toezagen op de uitvoering van de verordeningen van het Rijkscommissariaat (Seyss-Inquart).

Het adres in de brief, Amsterdamscheweg 133 in Arnhem, was in die tijd een kantoor van waaruit economische zaken voor het oosten en midden van het land werden geregeld. De doorgehaalde tekst "DEN HAAG" op het briefpapier suggereert dat de ambtenaar of de afdeling tijdelijk of permanent vanuit Arnhem opereerde, of gebruikmaakte van voorraadpapier uit Den Haag.