Getypte brief (doorslag/afschrift). 2 februari 1944. Mevr. J. Grishaaver, namens firma "J. Grishaaver", Rijnstraat 25, Amsterdam. Doss. No. 1279.
A F S C H R I F T .-
A'dam, d. 2-2-1944.
[Rechtsboven in rood:] 8.1279. [met vinkje]

Bedrijfschap voor Visscherijproducten,
's-Gravenhage.

M.H.,
in antwoord op Uw aanget. brief moet ik U tot mijn spijt berichten dat ik de door U bedoelde Vragenlijsten niet heb ontvangen, toch zou ik gaarne weer in aanmerking komen voor 'n vischtoewijzing.

Sinds 1942 was mijn man op grond van zijn niet-arisch zijn hiervan uitgesloten op de afslag; maar nu hebben wij op 10 Jan. 1944 de zaak op naam van onzen zoon Rudolf laten overschrijven, met het recht, den firmanaam: "J. Grishaaver" te mogen blijven voeren. Dit is al getekend en al, en bevind zich, omdat er nog een bewijs van het kind ontbrak, nog in handen der Wirtschaftprüfstelle te Arnhem, van waaruit het in den loop van deze week wel in orde komt.

Nu heb ik intussen al bij 'n collega-winkelier geïnformeerd naar den inhoud der Vragenlijsten en nu is de zaak deze: Daar wij van Maart tot Mei 1942 gesloten en geliquideerd werden om boven genoemde reden zijn er 'n heeleboel papieren verloren gegaan zoodat ik geen preciese gegevens beschikbaar heb, van de door ons omgezette hoeveelheden gerookte en gestoomde vischwaren, alsmede ook gemarineerd en geconserveerd enz. enz.

Er op vertrouwende, dat we nu weer gewoon ingeschakeld worden, nu het weer 'n arische zaak, en U nu een en ander duidelijk is, besluit ik hiermede mijn schrijven,

en verblijf hoogachtend,

Mevr. J. Grishaaver.
[In rood:] Rijnstraat 25

P.S. mijn man is geheel uit de zaak, omdat hij op Schiphol werkzaam is.

[Linksonder in potlood:]
Advies
marktwezen
amsterdam.

[Rechtsonder in inkt:]
Oproepen
3-3-44
a.s. Maandag.
p. 3/3 10 1/2 - 12 * Kernboodschap: Mevrouw Grishaaver verzoekt het Bedrijfschap om opnieuw vis toegewezen te krijgen voor haar zaak. Ze legt uit dat de zaak tussen 1942 en 1944 gesloten was omdat haar man "niet-arisch" (Joods) is. Om de zaak te kunnen heropenen, is het eigendom overgedragen aan hun zoon Rudolf, waardoor de onderneming volgens de regels van de bezetter weer als "Arisch" wordt beschouwd.
* Administratieve obstakels: De schrijfster kan geen historische omzetcijfers overleggen omdat de administratie verloren is gegaan tijdens de gedwongen liquidatie in 1942. Ze verwijst naar de Wirtschaftsprüfstelle in Arnhem, de instantie die toezag op de "Arisering" van bedrijven.
* Overlevingsstrategie: De brief is een direct bewijs van de tactieken die Joodse ondernemers en hun families noodgedwongen gebruikten om hun broodwinning te redden: het formeel overdragen van de zaak aan (mogelijk half-Joodse of niet-Joodse) familieleden om onder de anti-Joodse maatregelen uit te komen.
* Persoonlijke situatie: De toevoeging dat de echtgenoot op Schiphol werkt, is cruciaal. Schiphol was een plek waar tijdens de oorlog veel dwangarbeid werd verricht (vaak herstelwerkzaamheden na bombardementen). Het benadrukt dat hij fysiek en formeel geen deel meer uitmaakt van de winkelvoering. Deze brief stamt uit februari 1944, een periode waarin de Jodenvervolging in Nederland zijn vlijmscherpe bureaucratische fase had bereikt. De Rivierenbuurt (Rijnstraat) was een wijk met een relatief grote Joodse populatie. Veel Joodse winkeliers werden vanaf 1941 geconfronteerd met "Verwalters" (bewindvoerders) of gedwongen liquidatie van hun zaak. De term "Arische zaak" was een juridische status die nodig was om goederen (zoals vis) te mogen inkopen en verkopen. Dit document illustreert de wrange werkelijkheid waarin burgers de termen van de bezetter moesten hanteren om te overleven. Grishaaver verzoekt (Mevrouw) J. Grishaaver Bedrijfschap Marktwezen