Proces-verbaal / Rapport van beschadiging. 19 januari 1944 (betreft incident op 18 januari 1944). [Linkerbovenhoek]
Beschadiging van gemeente
eigendommen, gepleegd op
18 Januari 1944, door
W. Kieftenbelt, oud 51 jaar,
transport arbeider, wonende
Bloemgracht 137/1 te
Amsterdam.

[Hoofdtekst]
RAPPORT.
Op Dinsdag 18 Januari 1944, des voormiddags ~~omstreeks~~ 9 uur, werd mij, controleur Boon medegedeeld, dat een persoon, die op het toilet H 75 ingesloten was, het een en ander gebroken had.
Bij onderzoek bleek mij het volgende: Een persoon genaamd Isaias van der Post, oud 35 jaar, kantoor-bediende, in dienst bij de Comb: van stapelgroente (kantoor kamer 85 en wonende Geuzenkade 65/III alhier verklaarde als volgt:
"Omstreeks 8,30 uur v.m. begaf ik mij naar het toilet, hetwelk zich bevindt op de 2e verdieping (westzijde) genummerd H 75. Toen ik het toilet wilde ontsluiten (op iedere kamer bevindt zich daarvan een sleutel, kwam een mij onbekend mans persoon naar mij toe, ~~enz~~ zei, dat hij gebruik wilde maken van het toilet. Ik deelde hem mede, dat hij van voornoemd toilet geen gebruik mocht maken, waarop hij antwoordde, ik heb met jouw niets te maken. enz. Om ongenoegen te voorkomen liet ik hem van het toilet gebruik maken, doch toen ik mij wilde verwijderen, vroeg ik hem of hij klaar was, aangezien ik de deur moest afsluiten. Ik wachtte even, de man begon zich kalm te kleeden. Ik deelde hem mede, dat ik weg moest, doch ~~dat~~ gaf me niets. Ik ben toen weggegaan en heb voornoemde deur afgesloten. Had ik geweten wie die persoon was, dan ~~was~~ ik heengegaan."
Daarna hoorde ik de mij bekende Willem Kieftenbelt, oud 51 jaar, transport arbeider, wonende Bloemgracht 137/1 alhier. Hij verklaarde als volgt: "Omstreeks 8,30 uur v.m. bevond ik mij op de gang 2e verdieping Hal Westzijde. Ik had geen sleutel van het toilet bij me, doch moest hoogst noodig naar het toilet. Toevallig kwam een persoon aangeloopen, die voornoemde deur ontsloot. Toen ik gebruik van het toilet wilde maken, deelde hij mij mede, dat ik daar geen gebruik van mocht maken, doch hij liet mij gaan, nadat ik hem gezegd had, dat ik niets met hem te maken had. Eenige oogenblikken later, terwijl ik ~~me kleeden~~ mij stond aan te kleeden, zei hij tegen mij dat ik af moest maken, doch ik trok mij daar niets van aan en verzorgde mijn ~~kleeding~~ kleeding. Dit duurde mijnheer zeker te lang, hij ging heen en sloot voornoemde deur af. Eenige oogenblikken later wilde ik heengaan, doch constateerde, dat ik ingesloten was. Ik heb eerst tegen de deur staan te trappen in de hoop dat iemand mij open zou doen. Toen dit ~~niet gebeurde~~ niet gebeurde, heb ik eerst een koper rek wat zich op een schrobbak in het toilet bevindt gebroken, met de bedoeling één der stangen te gebruiken om de deur open te maken, daarna heb ik de ruit welke zich in de deur bevindt stuk geslagen en toen ik er nog niet uit kon komen heb ik de deurknop gebroken. Op het lawaai wat ik maakte heeft iemand den sleutel gehaald en mij bevrijd.

[Ondertekening]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

Amsterdam 19 Januari 1944
controleur,
[Handtekening: J.P.N. Boon]

[Handgeschreven aantekeningen onderaan, deels over stempels]
[Rode inkt:] Sprer!
[Bruine/Zwarte inkt:]
3. W. Luburgh(?)
Nader onderzoek is zeker gewenst.
Mij beide pers. schuldig aan een ernstige verstoring.
v.d. Post schuldig aan eigenrichting(?).
Kieftenbelt schuldig op zaakbescha: [zaakbeschadiging] en huisvredebreuk. * Taal en Stijl: Het rapport is opgesteld in een ambtelijke, zakelijke stijl die kenmerkend is voor de Nederlandse politie en administratie in de jaren '40. Opvallend is het gebruik van archaïsmen zoals "mans persoon" en "hetwelk".
* Correcties: De tekst bevat diverse met de typemachine aangebrachte doorhalingen en verbeteringen (zoals "kleeding" en "niet gebeurde"), wat duidt op een direct uitgetypt verslag van de verklaringen.
* Conflict: De kern van de zaak is een triviaal maar geëscaleerd conflict over toiletgebruik op de werkvloer. Van der Post (de kantoorbediende) voelt zich in zijn autoriteit aangetast door Kieftenbelt (de arbeider) en besluit hem als 'straf' op te sluiten. Kieftenbelt reageert hierop met vernieling om zichzelf te bevrijden.
* Handgeschreven marginalia: De aantekeningen onderaan lijken afkomstig van een leidinggevende of juridisch adviseur. Er wordt geoordeeld dat beide partijen fout zitten: Van der Post voor eigenrichting (het opsluiten van de man) en Kieftenbelt voor de materiële schade. * Historische context: Het document dateert van januari 1944, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de oorlog niet direct in de tekst genoemd wordt, is de schaarste aan middelen (zoals koper, dat Kieftenbelt vernielde) en de strenge controle op de Centrale Markt in Amsterdam (een cruciale plek voor de voedselvoorziening) de achtergrond waartegen dit incident zich afspeelt.
* Sociale verhoudingen: Er is een duidelijke spanning zichtbaar tussen de 'kantoorbediende' (die de sleutel en daarmee de macht heeft) en de 'transportarbeider'. De Centrale Markt was in die tijd een streng bewaakt terrein waar discipline essentieel was voor de distributie van schaarse goederen.
* Archivische waarde: Dit document is een voorbeeld van 'alledaagse geschiedenis' (Alltagsgeschichte). Het toont aan dat zelfs in tijden van oorlog en bezetting de gemeentelijke bureaucratie en menselijke kleine ergernissen onverminderd doorgingen. J.P.N. Boon W. Kieftenbelt W. Luburgh Politie