E. de Leeuw

Administratief bijblad / dossierkaart.

Dit document is een administratief dossierstuk van de gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken) betreffende standplaatsen op het Mosplein. De kern van de zaak is de toewijzing en spoedige intrekking van een vaste plaats ("v.pl.") aan een zekere E. de Leeuw. * **Tijdlijn:** De plaats werd toegewezen op 21 oktober 1939. Amper een maand later, op de lijst ("staat") van 25 november 1939, werd de plaats alweer ingetrokken vanwege wanbetaling. * **Afhandeling:** Op 1 december 1939 bevestigt ambtenaar De Haan dat de betrokkene op de hoogte is gesteld. Het dossier wordt op 2 december 1939 formeel afgesloten met een laatste paraaf. * **Terminologie:** "v.pl." staat voor 'vaste plaats', gebruikelijk in de context van markten en standplaatsen. "C.W." verwijst mogelijk naar een specifieke commissie of administratieve lijst binnen de dienst.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Kernboodschap:** De heer E. van Essen krijgt van de directeur toestemming om zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt gedurende maximaal drie maanden niet te bezetten. * **Voorwaarde:** Het marktgeld (de staangeld-vergoeding) moet tijdens deze periode van afwezigheid wel gewoon doorbetaald worden. * **Bestuurlijke context:** De brief getuigt van de strikte regelgeving rondom marktplaatsen in Amsterdam; marktkooplui hadden een bezettingsplicht om de continuïteit en levendigheid van de markt te waarborgen. Voor tijdelijke afwezigheid was officiële toestemming nodig. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik ("d.d. 2 dezer", "na dato dezes").

Administratief registerblad of presentielijst.

* **Handschrift:** Net cursorief handschrift, typisch voor de midden-20e eeuw. Er is gebruik gemaakt van verschillende kleuren inkt (blauwzwart voor de namen en basistellingen, rood voor bepaalde volgnummers en omcirkelde getallen). * **Structuur:** De pagina is strak georganiseerd in een tabelvorm. De koptekst bevat afkortingen zoals "Uitbet." (mogelijk Uitbetaling), "W.", "bl.", "Kr.", "Haarlem", etc., wat duidt op een administratief proces waarbij verschillende locaties of statussen werden bijgehouden. * **Opvallende details:** * De namen in de lijst (zoals Kloots, de Leeuw, Lopes-Dias) zijn veelvoorkomende Nederlands-Joodse familienamen. * Er zijn twee kolommen met kruisjes: één met blauwe "X"-tekens en één met rode nummers die lijken te corresponderen met een andere index of volgorde. * Sommige namen zijn gemarkeerd met een rode "X" door de velden rechts, wat vaak een afhandeling of wijziging in status betekent. * De letters 'A' en 'N' in de statuskolom zouden kunnen staan voor 'Aanwezig'/'Niet aanwezig' of een soortgelijke tweedeling.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van een marktkoopman of -vrouw genaamd E. de Leeuw. De afzender heeft op die dag een staanplaats toegewezen gekregen op de markt in de Westerstraat (Amsterdam). Vanwege niet nader genoemde "omstandighede" kan de afzender de plek niet direct innemen en vraagt de directeur van het Marktwezen om de plek enkele weken gereserveerd te houden. Opvallend is de bereidheid van de afzender om het wekelijkse marktgeld alvast vooruit of door te betalen om de plek niet te verliezen. Ook wordt er verwezen naar de "noodige foto's", wat duidt op de administratieve vereisten voor marktvergunningen in die tijd.

Administratief bijblad/mutatiekaart van de gemeente Amsterdam (Afdeling Marktwezen).

* **Context:** Dit document betreft de administratieve afhandeling van een marktplaatsvergunning aan de Westerstraat in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Probleemstelling:** E. de Leeuw was aanvankelijk geschrapt als gegadigde omdat hij een vaste standplaats niet direct accepteerde. * **Besluitvorming:** Er is een verzoek ingediend (mogelijk wegens persoonlijke omstandigheden) om de plaats een maand lang niet in te nemen, maar wel de rechten te behouden. De ambtenaar (mogelijk 'Neff') adviseert positief, mits het marktgeld wekelijks wordt doorbetaald. Hiermee behoudt hij zijn status als "vaste plaatshouder". * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk jargon uit die tijd ("m.i." voor 'mijns inziens', "inwilliging van dit verzoek").

Getypte brief (doorslag/carbonkopie).

In deze brief reageert de directeur van (waarschijnlijk) het Amsterdamse Marktwezen op een verzoek van de heer E. de Leeuw. De heer De Leeuw heeft op 26 mei 1941 schriftelijk verzocht om tijdelijk ontheven te worden van zijn plicht om zijn marktkraam op de Westerstraat te bezetten. De directeur verleent dit uitstel voor de duur van één maand, ingaande op de datum van de brief (16 juni 1941). Er wordt echter één strikte voorwaarde gesteld: hoewel hij niet fysiek aanwezig hoeft te zijn, moet het wekelijkse marktgeld wel gewoon betaald blijven worden aan de dienstdoende ambtenaar. Dit was noodzakelijk om het recht op de standplaats te behouden.

Getypte lijst van marktkooplieden.

* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt E. de Leeuw om een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie). De schrijver voert aan dat hij al bijna 40 jaar als marktkoopman werkzaam is en in het bezit is van een marktvergunning uit 1935. Hij verontschuldigt zich voor het feit dat zijn "marktkaart" (registratie) door omstandigheden te laat is ingevuld. De toon van de brief is uiterst beleefd en formeel ("UEd", "beleefd"), wat typerend is voor de correspondentie met officiële instanties in die tijd. De marginale notities wijzen op een ambtelijke afhandeling: de brief is op 20 november binnengekomen, er is een instructie om de persoon op 25 november op te roepen (mogelijk voor een controle of gesprek door een zekere "de Haer"), en de initiële instructie om het document op te bergen is doorgestreept.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De schrijver, E. de Leeuw, verzoekt om een uitstel van een week voor een afspraak. De afspraak betrof het ophalen van een zogenaamde "Varkenskaart" op een locatie aan de Gaaspstraat. De reden voor het uitstel is een actuele griepinfectie. * **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een zeer beleefde en formele stijl, passend bij de tijd en de gezagsverhouding. Gebruik van hoffelijkheidsvormen zoals "WelEdele Heer", "U beleefd" en de afkorting "UEd" (Uw Edelgestrenge). * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, hellend cursief met duidelijke lussen. Opvallend is de schrijfwijze van de 'u', die vaak voorzien is van een boogje of streepje om verwarring met de 'n' te voorkomen. * **Administratieve sporen:** De stempels en nummers bovenaan duiden op een zorgvuldige archivering door de ontvangende instantie in 1942.

Handgeschreven administratief register/lijst.

Dit document is een administratief overzicht van marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst is gestructureerd in kolommen die de identiteit, de standplaats en de handelsactiviteit van de personen vastleggen. * **Kolom 1:** Bevat de namen en initialen van de marktkooplieden. * **Kolom 2:** Vermeldt de geboortedata, wat essentieel was voor persoonsregistratie. * **Kolom 3:** Geeft de straat aan waar de marktstandplaats zich bevond (bijv. Gaaspstraat, Joubertstraat, Waterlooplein). Dit zijn locaties in de Amsterdamse Transvaalbuurt en het Joodse kwartier. * **Kolom 4:** Toont data in december 1942 en de eerste maanden van 1943. Dit zijn de momenten waarop de "mutatie" of "afvoering" plaatsvond. * **Kolom 5:** Beschrijft de aard van de handel (bijv. visch, textiel, groente en fruit). De aantekeningen aan de rechterkant ("C.L.", "niet opg.") verwijzen waarschijnlijk naar administratieve codes van de marktmeester of de bezettende autoriteiten. De term "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek en de specifieke data (winter '42-'43) duiden op een gedwongen stopzetting van de werkzaamheden.

# TRANSCRIPTIE *extra* den Heer B.de Leeuw, Reitzstraat 5 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> 72/76/2 M 24 Juli 1940. Daar ik U dringend wil spreken, <u>moet</u> U Vrydag 26 Juli a.s. te mynen kantore komen, om 9 uur v.m. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE DV. *extra* 53/96/2 M. 7 December 1939. Oproeping. den Heer I. de Leeuw, St. Antoniesbreestraat 67 I, <u>Amsterdam-C.</u> Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 4 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE DV. *extra* 53/96/2 M. 7 December 1939. Oproeping. den Heer I. de Leeuw, St. Antoniesbreestraat 67 I, Amsterdam-C. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 4 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [handgeschreven in blauw potlood: extra] HG. den Heer E. de Leeuw, Snoekjesgracht 3 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 1. 33/41/2 M. 16 Juni 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 Mei jl. verleen ik U hierbij gedurende een maand na dato dezes uitstel van Uw ver- plichting om regelmatig Uw plaats op de markt Westerstraat te bezet- ten. U dient er echter zorg voor te dragen, ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte doorslag van een officiële brief. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen/Marktdienst Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer E. de Leeuw, Snoekjesgracht 3 I, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 16 juni 1941. * **Referentienummer:** 33/41/2 M. * **Kenmerken:** Bevat handgeschreven aantekeningen ("Verzonden 16/6" en "M. de...