S. Goedel

Document

De brief is een officieel schrijven waarin een markthandelaar, S. Goedel, zijn marktplaats (nummer 77B) opzegt. De redenen die hij aanvoert zijn puur economisch van aard. Ten eerste stelt hij dat de handel dusdanig slecht gaat dat hij er niet meer van kan rondkomen. Ten tweede geeft hij aan dat hij door dit gebrek aan inkomsten genoodzaakt is geweest om "steun" (sociale bijstand) aan te vragen bij de gemeente. Een cruciale bepaling in de toenmalige regelgeving voor steunverlening was dat de ontvanger geen neveninkomsten of handelsactiviteiten mocht hebben. Hierdoor was Goedel verplicht zijn marktvergunning op te geven om voor de uitkering in aanmerking te blijven komen. De brief is geschreven in een uiterst beleefde, bijna nederige toon ("Uw dw. dnr." staat voor 'Uw dienstwillige dienaar'), wat typerend was voor de communicatie tussen burgers en overheidsinstanties in die tijd.

Administratieve kaart/oproep van de Inspectie der Markten (Amsterdam).

Dit document is een officiële administratieve kaart van de Amsterdamse marktinsectie uit de beginperiode van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een oproep aan een marktkoopman die zijn standplaats op de **Albert Cuypmarkt** ("Alb. Cuypstraat") niet conform de regels heeft bezet. Opvallende details in de analyse: * **De Inspecteur:** Inspecteur De Haan noteert op 26 juni 1940 dat de betrokkene ziek is en uitstel zal vragen middels een doktersverklaring. * **Bureaucratie:** De kaart toont de volledige ambtelijke loop; na de inspectie gaat het document naar Th. van Moerkerken "ter kennisneming" (27 juni) waarna het op 28 juni wordt opgeborgen in het archief.

Handgeschreven kennisgeving op een archiefkaart.

In deze korte brief stelt de heer of mevrouw S. Goedel de betreffende instantie (vermoedelijk de Dienst van het Marktwezen, gezien de "M" in de stempel en de verwijzing naar een "plaats") op de hoogte van het feit dat hij/zij de marktplaats in de Dapperstraat niet langer kan bezetten. Als reden wordt de gezondheidstoestand van de afzender opgegeven. De Dapperstraat in Amsterdam-Oost staat bekend om zijn dagmarkt. De kaart is formeel van toon ("Bij deze deel ik u mede", "Hoog Achtend") en is officieel geregistreerd onder nummer 26/75/1 voor het jaar 1940.

Voorzijde van een briefkaart (postwaardestuk).

* **Postale details:** De kaart is voorzien van een blauwe 4-cent frankeerstempel van het type 'Vliegende Duif'. Het poststempel uit Amsterdam is gedateerd op 6 december 1940, ongeveer zeven maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. * **Taalgebruik:** De afzender gebruikt de afkorting "adam" voor Amsterdam, wat in die tijd gebruikelijk was in informele of snelle correspondentie. * **Bestemming:** De kaart is gericht aan de "Inspecteur Marktwezen". De Jan van Galenstraat 14 was (en is) het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam. De Inspecteur Marktwezen hield toezicht op de handel, prijzen en distributie op de markten. * **Fysieke staat:** De kaart vertoont lichte gebruikssporen en twee kleine perforaties aan de linkerzijde, wat erop kan wijzen dat de kaart in een administratieve map is gearchiveerd geweest.

Officieel bijblad/fiche van de gemeentelijke administratie (waarschijnlijk Dienst van het Marktwezen, Amsterdam).

Dit document betreft een administratieve handeling rondom een marktplaats op de Dappermarkt in Amsterdam (standplaats 176). De vergunninghouder, S. Goedel, heeft zijn standplaats al langer dan zes maanden niet gebruikt. De opgegeven reden hiervoor is dat hij "steun geniet" (een werkloosheidsuitkering of sociale bijstand ontvangt). In die periode was het beleid dat men niet tegelijkertijd een actieve handelsvergunning en een steunuitkering kon hebben; wie niet in eigen onderhoud kon voorzien via de markt, verloor na verloop van tijd zijn vaste plek. De ambtenaar stelt voor de vergunning officieel in te trekken. De inspecteur, De Haan, heeft dit op 11 november 1940 geviseerd (goedgekeurd).

Doorslag van een getypte brief (pagina 2).

Dit document is de tweede pagina van een ambtelijke brief waarin toestemming wordt gevraagd om de marktvergunningen ("plaatsen op de markt") van vijf specifieke kooplieden in te trekken. De reden die wordt opgegeven is dat zij hun plaatsen al sinds medio mei 1940 (het begin van de Duitse bezetting) niet meer hebben bezet en sindsdien afhankelijk zijn van "volledige ondersteuning" (sociale bijstand). De genoemde namen zijn: * S. Goedel * M. Locher * J.v.d. Kar * P.J. de Vos * L. Winnik De ambtelijke toon is zakelijk en procedureel ("met algemeene stemmen vereenigen", "verzoek U derhalve beleefd mij te machtigen"), maar de context achter deze namen is beladen.

Administratieve registratiekaart (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen).

* **Persoonsgegevens:** Het betreft de heer of mevrouw S. Goedel, geboren op 19 november 1880. Ten tijde van de registratie woonachtig aan de Derde Oosterparkstraat 19-II in Amsterdam. * **Context Markt:** De persoon had een vergunning of standplaats op de Dappermarkt (Dapperstraat). De ingangsdatum van de regeling (Artikel 11 b/c) was 5 mei 1940, vlak voor de Duitse inval. * **Procesverloop:** * Op 17 februari 1941 is er een besluit genomen (St. 18) van de Wethouder Handelsinrichtingen en Landbouw (Weth. h. l.) om de zaak aan te houden tot mei 1941. * Op 7 mei 1941 werd de betrokkene opgeroepen, maar verscheen niet ("aan oproeping geen gevolg gegeven"). * **Besluit:** Vanwege het wegblijven is op 9 mei 1941 het advies gegeven om de vergunning in te trekken. Dit advies is geparafeerd door de directeur en een ambtenaar (mogelijk genaamd De Koning).

Ambtsbrief (typschrift met handgeschreven kanttekeningen).

In deze brief rapporteert de waarnemend directeur van het Bureau voor Sociale Zaken aan de wethouder over een specifieke marktkoopman, de heer S. Goedel. Op basis van een medisch rapport van de GG&GD (Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst) is vastgesteld dat de heer Goedel "blijvend niet-valide" is. De administratieve conclusie is dat zijn marktvergunning daarom "zonder bezwaar" kan worden ingetrokken. Het document toont de ambtelijke weg: na ontvangst bij de wethouder (4 augustus) wordt het dossier doorgeleid naar de afdeling Marktwezen voor de feitelijke afhandeling van de intrekking. De handgeschreven toevoeging "ZOZ" suggereert dat er op de achterzijde van het origineel verdere aantekeningen staan.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE Den WelEd Heer. G. F. Sixma. Stadionweg. 106. Amsterdam. (Z)

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

*Aantekening: Rechtsboven staat de afkorting "SV".*

# TRANSCRIPTIE Den WelEd. Geb.Heer Directeur van het Marktwezen. AMSTERDAM.