E. Baumstein

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Een handgeschreven administratieve lijst, waarschijnlijk afkomstig uit de administratie van de Joodse Raad of een vergelijkbare instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

* **Classificatiesysteem:** De meest opvallende kolom is die met de 'A' (Arisch) en 'N' (Niet-Arisch). Dit was een essentieel onderdeel van de nazi-bureaucratie om de bevolking te segregeren. Op deze pagina is bijna iedereen gemarkeerd met 'N', wat duidt op een lijst van Joodse personen. * **Locatie-indicaties:** De afkorting "Uilenb." verwijst zeer waarschijnlijk naar Uilenburg, een buurt in de Amsterdamse Jodenbuurt. De schuine strepen (/) in die kolom geven aan dat de persoon daar woonachtig of geregistreerd was. * **Referentienummers:** De blauwe en rode kruisjes (X) gevolgd door nummers (zoals X 114) zijn waarschijnlijk verwijzingen naar kaartnummers in de cartotheek van de Joodse Raad of transportlijsten. De rode omcirkelde nummers aan de rechterkant wijzen op een verdere administratieve categorisering of volgorde van verwerking. * **Uitzonderingen:** Bij nr. 5 (K. Aldenkamp) staat "A*", wat duidt op een Arische status, mogelijk in een verder grotendeels Joodse context (bijvoorbeeld een gemengd huwelijk of een specifieke administratieve fout/correctie).

Handgeschreven verzoekschrift.

* **Inhoud:** De heer E. Baumstein, een Hongaars staatsburger woonachtig in Amsterdam, dient een bezwaarschrift in tegen een eerdere afwijzing van zijn marktaanvraag. De afwijzing was gebaseerd op het feit dat hij brillen wilde verkopen, wat blijkbaar niet was toegestaan. Baumstein verduidelijkt dat dit een misverstand was vanwege zijn gebrekkige beheersing van de Nederlandse taal; hij verkocht voorheen wel brillen, maar wil nu overstappen op huishoudelijke artikelen en galanterieën. * **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in fonetisch en grammaticaal onjuist Nederlands ("Colege", "mischin", "huishuis art.", "welwilende"). De schrijver erkent dit zelf als oorzaak van de eerdere miscommunicatie. Desondanks is de toon uiterst beleefd en respectvol, passend bij de formele correspondentie met de overheid in die tijd. * **Motivatie:** De persoonlijke nood is duidelijk voelbaar. Baumstein benadrukt dat hij zijn gezin (vrouw en twee jonge kinderen) moet onderhouden en alles wil doen om te voorkomen dat hij afhankelijk wordt van de sociale bijstand ("ondersteuning").

Administratief bijblad/fiche, waarschijnlijk afkomstig uit de administratie van de Joodsche Raad voor Amsterdam.

Dit document legt een ambtelijke beslissing vast betreffende de status van de familie Baumstein in de zomer van 1942. De essentie is de toekenning van een "voorkeurskaart". In de context van de Jodenvervolging was dit een felbegeerd document dat de houder (vaak tijdelijk) vrijstelde van deportatie naar de concentratie- en vernietigingskampen. De toekenning gebeurt op basis van "analogie": de situatie van Baumstein wordt gelijkgesteld aan die van "Moritz Bergmann". De toevoeging "(Hongaarsche Jood)" is hierbij cruciaal. Hongarije was een bondgenoot van nazi-Duitsland, waardoor Hongaarse staatsburgers in het bezette Nederland aanvankelijk een iets betere bescherming genoten dan Nederlandse of stateloze Joden. Het document refereert aan een specifiek dossier of brief (nr. 18/3/92) die blijkbaar als juridisch precedent diende voor deze groep. Onderaan lijkt sprake te zijn van de praktische afhandeling: de kaart of de status wordt "verdeeld" via de Joodsche Raad. De datum 14 tot 19 augustus 1942 is saillant; dit was de periode waarin de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam in volle gang waren en de strijd om vrijstellingen ("Sperren") een kwestie van leven of dood was.

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift. * **Datum:** 10 juni 1942. * **Plaats:** Amsterdam. * **Afzender:** E. Baumstein, woonachtig aan de Rechtboomssloot 71 huis, Amsterdam. * **Ontvanger:** Het College van Burgemeester en Wethouders te Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels, referentienummers (№ 26/6 L.M. 1942 en № 20/14/1 M. 1942) en...

# TRANSCRIPTIE [Links boven:] onderwerp: marktplaats B. Baumstein. [Midden boven:] 20/21/7 [Rechts boven:] W. C. M. [Hoofdtekst:] Onder verwijzing naar het met Uw kantbrief d.d. 10 Sept. j.l. om advies ontvangen stuk no. 26/11 L. 17. 1942 heb ik de eer U te berich- ten, dat B. Baumstein, jood van Hongaarsche natio- naliteit, thans verblijvende in een Rijkswerkkamp te Gijsselte (Hoogeveen), dez...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een getypte brief. * **Afzender:** Richard Baumstein (in de tekst gespeld als Baimstein), marktkoopman. * **Ontvanger:** De Burgemeester van Amsterdam. * **Datum:** 10 september 1942 (datum van doorgeleiding onderaan). * **Locatie afzender:** Rijkswerkkamp Gijsselte (Drenthe). * **Onderwerp:** Verzoek tot teruggave van een marktvergun...

# TRANSCRIPTIE 20/21/3 A 42 1/9 27 Aan den Wethouder kan m.i. worden bericht, dat R. Baumstein in zijn verzoek d.d. 10-8-42 om in aanmerking te mogen komen voor een plaats op een der openbare (: niet-Joodsche) markten onzerzijds is medegedeeld, dat daartegen geen bezwaren bestaan. Hoewel R. Baumstein Jood is zijn de bepalingen ten aanzien van de Jood...

# TRANSCRIPTIE (Stempel linksboven): **DE TREUHÄNDER** **OMNIA** **TREUHANDGESELLSCHAFT M.B.H.** **i.V. Bramer,** **Amsterdam,** **Heerengracht 503** (Rechtsboven): **Amsterdam, den 6. November 1942.** **309** **03/K.** (Adres): **An den** **Directeur voor het** **Marktwezen** **A m s t e r d a m** **Jan van Galenstraat 14** (Stempel links): **Nº 30/77/1 M. 1942 9/11** (Brieftekst): **Betr.: ...